Bruce Willis nhìn một vai diễn qua hai câu hỏi: gần gũi và đáng để ủng hộ

Một người hùng hành động có thể khiến khán giả thích thú vì sức mạnh, nhưng cũng có thể giữ họ ở lại nhờ những điểm yếu rất đời thường. Bruce Willis từng xem Die Hard là một cuộc phiêu lưu xoay quanh những con người khán giả có thể nhận ra, trong khi ông cho rằng The Bonfire of the Vanities mắc vấn đề ngược lại: bộ phim không tạo được nhân vật để người xem thật sự đứng về phía họ. [1]

Hai nhận xét ấy cho thấy Willis dùng một thước đo khá cụ thể để nhìn lại vai diễn: nhân vật có tạo được mối liên hệ cảm xúc với khán giả hay không? Câu hỏi này giải thích vì sao một bộ phim quy mô lớn vẫn có thể gần gũi, còn một câu chuyện dựa trên chất liệu đáng chú ý lại để lại cảm giác xa cách. [1]

John McClane gần gũi ở điểm nào?

Theo cách Willis mô tả, Die Hard khác với những phim hành động thường gắn với các ngôi sao như Chuck Norris, Arnold Schwarzenegger hay Sylvester Stallone ở chỗ câu chuyện không chỉ dựa vào hình ảnh một nhân vật lớn lao. John McClane vẫn là người phải đối mặt với hiểm nguy, nhưng nền tảng của nhân vật nằm ở sự gần gũi: anh thuộc về thế giới của những con người mà khán giả có thể nhận ra. [1]

Điều đó làm thay đổi cảm giác hồi hộp. Khi nhân vật không được xây dựng như một con người hoàn hảo, nguy hiểm dường như có sức nặng hơn. Người xem không chỉ chờ một màn phô diễn sức mạnh, mà còn theo dõi cách một con người có giới hạn xoay xở trong hoàn cảnh vượt quá đời sống thường ngày. Đây là điểm tiếp xúc giúp cuộc phiêu lưu giữ được vẻ đời thường dù bối cảnh rất căng thẳng. [1]

Vì sao ngôi sao không cần đóng vai người phi thường?

Nhận xét của Willis không có nghĩa ông phủ nhận sức hấp dẫn của mẫu anh hùng mạnh mẽ. Ông nhấn mạnh rằng Die Hard có bản sắc riêng vì nhân vật chính không chỉ được yêu thích nhờ khả năng chiến đấu. Cách nhân vật phản ứng trước áp lực và việc anh tiếp tục hành động trong tình thế khó khăn khiến câu chuyện có cảm giác gắn với con người hơn là một màn trình diễn của sức mạnh tuyệt đối. [1]

Có thể hình dung nguyên tắc này bằng một ví dụ tự tạo: một câu chuyện về người đi làm bất ngờ phải xử lý một sự cố thường dễ gợi đồng cảm hơn câu chuyện về người đã chuẩn bị sẵn cho mọi tình huống. Ví dụ ấy không phải tình tiết của Die Hard, mà chỉ minh họa vì sao nhân vật có giới hạn thường tạo được điểm tựa cảm xúc rõ hơn.

The Bonfire of the Vanities thiếu điều gì?

Khi nhìn lại The Bonfire of the Vanities, Willis cho rằng mình bị chọn sai vai. Ông còn chỉ ra vấn đề của bộ phim ở cấp độ câu chuyện: không có nhân vật nào để khán giả thật sự ủng hộ. Như vậy, sự tiếc nuối của ông không chỉ liên quan đến phần thể hiện cá nhân, mà còn liên quan đến cách bộ phim tổ chức mối quan tâm của người xem. [1]

Một dàn nhân vật phức tạp hoặc ích kỷ không tự động khiến tác phẩm thất bại. Khán giả vẫn có thể theo dõi một người mắc sai lầm nếu họ hiểu nhân vật sợ điều gì, muốn điều gì hoặc có nguy cơ đánh mất điều gì. Vấn đề mà Willis nêu ra là bộ phim không trao cho người xem một điểm nhìn đủ rõ để gửi gắm sự quan tâm, dù câu chuyện được xây dựng từ một cuốn sách được ông đánh giá cao. [1]

“Ủng hộ” nhân vật có nghĩa là gì?

Trong cách nói của Willis, ủng hộ không nhất thiết đồng nghĩa với việc nhân vật phải tốt hoàn toàn. Khán giả có thể thương một người, tò mò về lựa chọn của họ, hy vọng họ sửa sai hoặc chỉ muốn biết họ sẽ đối mặt với hậu quả ra sao. Điều cần thiết là câu chuyện phải tạo ra một sợi dây cảm xúc, để các biến cố không trở thành những sự kiện rời rạc nối tiếp nhau. [1]

Ví dụ, trong một câu chuyện về tranh chấp quyền lực, người xem không nhất thiết phải đồng ý với nhân vật chính. Họ chỉ cần hiểu mục tiêu của nhân vật và nhận ra một điều có thể mất đi nếu nhân vật thất bại. Đây là minh họa cho cơ chế kể chuyện, không phải nhận định bổ sung về nội dung cụ thể của The Bonfire of the Vanities.

Willis tự phê bình nhưng không nhận mọi lời phê bình

Willis không phủ nhận hoàn toàn giá trị của The Bonfire of the Vanities. Ông nhận phần trách nhiệm khi nói mình không phù hợp với vai diễn, đồng thời không thích kết quả cuối cùng. Tuy nhiên, ông cũng phản đối cách truyền thông phê bình bộ phim bằng việc tưởng tượng họ sẽ chọn diễn viên khác hoặc kể câu chuyện theo cách khác. [1]

Hai thái độ ấy có thể cùng tồn tại. Một diễn viên có thể nhận ra điểm yếu trong phần tham gia của mình mà vẫn cho rằng một số lời bình luận bên ngoài thiếu cơ sở nghề nghiệp. Với Willis, đánh giá một bộ phim chưa thành công không giống với việc viết lại toàn bộ quá trình làm phim từ vị trí của người không trực tiếp thực hiện nó. [1]

Hai bộ phim cho thấy điều gì về một vai diễn?

Đặt cạnh nhau, Die Hard và The Bonfire of the Vanities tạo thành hai ví dụ đối lập trong quan niệm của Bruce Willis. Ở Die Hard, cuộc phiêu lưu lớn vẫn được neo vào những nhân vật có vẻ gần đời sống. Ở The Bonfire of the Vanities, chất liệu văn học và một dàn diễn viên đáng chú ý không đủ để tạo kết nối nếu khán giả không biết nên quan tâm đến ai. [1]

Vì thế, điều Willis chú ý không chỉ là quy mô, danh tiếng hay mức độ nổi bật của diễn viên. Một vai diễn có sức sống khi nhân vật cụ thể bên trong nó vẫn khiến người xem nhận ra sự hữu hạn, nỗi lo hoặc lựa chọn của con người. John McClane đáng nhớ không chỉ vì anh đối mặt với hiểm nguy, mà vì khán giả còn nhìn thấy một con người phải tìm cách vượt qua nó. [1]