Crew-12 trở về sau 237 ngày trên quỹ đạo: Bài toán y học cho các hành trình vũ trụ xa hơn

Khoang tàu chở phi hành đoàn Crew-12 đã hạ cánh an toàn xuống Thái Bình Dương gần Los Angeles, khép lại 237 ngày sống và làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế. Trong thời gian này, bốn thành viên đã di chuyển hơn 100 triệu mile và hoàn thành hơn 3.792 vòng quay quanh Trái Đất. Giá trị của chuyến bay không chỉ nằm ở con số quãng đường tích lũy mà ở các thử nghiệm y học quan trọng: sản xuất tế bào gốc, tự điều chế dịch truyền tĩnh mạch theo nhu cầu, khảo sát tác động của vi khuẩn gây viêm phổi lên tim và mối liên quan giữa dinh dưỡng với tuần hoàn. Đây là những mảnh ghép y tế giúp giảm thiểu rủi ro sức khỏe cho con người trước các hành trình xa hơn đến Mặt Trăng và Sao Hỏa. [1]

Hành trình 237 ngày và quy trình đón phi hành đoàn

Nhiệm vụ Crew-12 bắt đầu khi tàu vũ trụ rời bệ phóng lúc 5 giờ 15 phút sáng theo giờ EST ngày 13 tháng 2 và kết nối với Trạm Vũ trụ Quốc tế vào ngày hôm sau. Sau hơn bảy tháng làm việc trên quỹ đạo, tàu trở về Trái Đất và chạm mặt nước Thái Bình Dương lúc 8 giờ 34 phút sáng theo giờ PDT ngày 8 tháng 10 năm 2026. Đội thu hồi của SpaceX lập tức tiếp cận khoang tàu bằng tàu chuyên dụng, đưa phi hành đoàn cùng phương tiện lên boong. Sau đợt kiểm tra y tế ban đầu, các thành viên được đưa vào bờ để chuyển tới Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA tại Houston. [1]

Phi hành đoàn gồm các nhà hành trình vũ trụ Jessica Meir và Jack Hathaway từ NASA, Sophie Adenot từ Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) và Andrey Fedyaev từ Roscosmos. Đây là chuyến bay vũ trụ thứ hai của Meir và Fedyaev, còn Hathaway và Adenot hoàn thành nhiệm vụ đầu tiên. Quá trình theo dõi sức khỏe sau khi đáp xuống nước đóng vai trò cầu nối dữ liệu, giúp chuyên gia đánh giá cách cơ thể thích ứng trở lại với lực hấp dẫn sau thời gian dài sống trong môi trường vi trọng lực. [1]

Thử nghiệm sản xuất tế bào gốc và dịch truyền tại chỗ

Trong thời gian ở trên trạm, Crew-12 triển khai nghiên cứu sản xuất tế bào gốc trong môi trường vi trọng lực phục vụ cho các liệu pháp y học dựa trên tế bào. Ở mặt đất, quá trình nuôi cấy tế bào chịu tác động trực tiếp của lực hấp dẫn. Thử nghiệm trên quỹ đạo nhằm kiểm tra xem quy trình sinh học này có thể vận hành ổn định trong điều kiện chuyến bay vũ trụ hay không, mở ra triển vọng cho các liệu pháp điều trị trên Trái Đất lẫn khả năng tạo vật liệu sinh học trong không gian. [1]

Nhiệm vụ cũng trình diễn công nghệ tạo dịch truyền tĩnh mạch theo nhu cầu. Trong những hành trình xa như tới Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa, việc vận chuyển và lưu trữ khối lượng lớn vật tư y tế lỏng gặp nhiều hạn chế. Khả năng tự sản xuất dịch truyền tại chỗ giúp chủ động nguồn vật tư y tế khẩn cấp, giảm phụ thuộc vào đợt tiếp tế từ Trái Đất và nâng cao tính tự chủ cho phi hành đoàn. [1]

Khảo sát tác động của vi khuẩn viêm phổi lên hệ tim mạch

Phi hành đoàn Crew-12 còn tìm hiểu cơ chế vi khuẩn gây viêm phổi có thể đóng vai trò dẫn đến tổn thương tim kéo dài. Trong môi trường vi trọng lực, phản ứng miễn dịch và hệ tuần hoàn của con người biến đổi đáng kể. Việc nghiên cứu mối liên hệ giữa tác nhân gây bệnh hô hấp và tổn thương tim giúp các nhà khoa học đánh giá rủi ro sức khỏe theo hướng tổng thể thay vì xem xét các cơ quan riêng rẽ. [1]

Việc hiểu rõ tác động của vi khuẩn viêm phổi lên tim hỗ trợ các nhà nghiên cứu xây dựng biện pháp phòng ngừa và giám sát phù hợp cho các chuyến bay dài ngày. Dữ liệu thu được vừa giúp bảo vệ sức khỏe cho các nhà hành trình vũ trụ tương lai, vừa cung cấp góc nhìn khoa học mới về tác động kéo dài của nhiễm trùng đường hô hấp đối với tim mạch dưới mặt đất. [1]

Cá nhân hóa dinh dưỡng và lưu lượng máu trong vi trọng lực

Nhiệm vụ dành nhiều thời gian khảo sát ảnh hưởng của dinh dưỡng và đặc điểm thể chất từng cá nhân đối với lưu lượng máu. Khi sống trong môi trường vi trọng lực, chất lỏng cơ thể dồn lên nửa trên, làm thay đổi áp lực tuần hoàn. Thử nghiệm đo đạc cách yếu tố thể trạng riêng ảnh hưởng đến sự lưu thông máu trong suốt chuyến bay dài ngày. [1]

Kết quả nghiên cứu hướng tới việc xây dựng chiến lược chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa thay vì áp dụng một quy chuẩn chung cho mọi thành viên. Việc điều chỉnh dinh dưỡng và tập luyện phù hợp với đặc điểm từng người giúp duy trì thể lực tốt nhất và giảm thiểu rủi ro tuần hoàn khi lưu trú dài ngày ngoài không gian. [1]

Kỷ lục bước ra ngoài không gian và triển vọng tương lai

Song song với công việc trong phòng thí nghiệm, Crew-12 ghi dấu ấn qua các hoạt động bước ra ngoài không gian. Jessica Meir thực hiện 4 chuyến đi bộ ngoài không gian trong nhiệm vụ này, nâng tổng số lần đi bộ ngoài không gian trong sự nghiệp lên con số 7. Thành tích này đưa Meir xếp thứ ba trong danh sách các nữ nhà hành trình vũ trụ của NASA có số lần đi bộ ngoài không gian nhiều nhất, sau Peggy Whitson và Suni Williams. [1]

Sophie Adenot hoàn thành 3 chuyến đi bộ ngoài không gian và trở thành người phụ nữ Pháp đầu tiên thực hiện hoạt động bên ngoài Trạm Vũ trụ Quốc tế. Những hoạt động bảo trì và lắp đặt ngoài không gian kết hợp cùng các thử nghiệm y tế đã mang lại lượng dữ liệu thực nghiệm quan trọng sau 237 ngày, tạo nền tảng vững chắc cho các chương trình chinh phục Mặt Trăng và Sao Hỏa. [1]