Vì sao bão lớn liên tục bùng phát tại Thái Bình Dương?

Khi nhìn vào dữ liệu từ các thiết bị quan sát không gian, các nhà khoa học ghi nhận một hiện tượng thời tiết đặc biệt: chuỗi bão gồm các cơn bão Polo, Nolo, Rachel và Odalys cùng xuất hiện và hoạt động trên vùng Đông Bắc và Trung tâm Thái Bình Dương. Hiện tượng nhiều trận bão đồng thời xuất hiện không chỉ gây ra mưa lớn và gió mạnh cho các khu vực ven biển mà còn khiến tổng số lượng bão nhiệt đới trong khu vực tăng lên một cách đột biến. [1]

Sự gia tăng tần suất bão trên đại dương đặt ra câu hỏi về các yếu tố tự nhiên đang thúc đẩy những trận bão này. Tìm hiểu sự tương tác giữa nhiệt độ bề mặt đại dương và các điều kiện khí quyển giúp giải thích cơ chế bùng nổ năng lượng bão trong khu vực. [1]

Sự gia tăng số lượng bão vượt mức bình thường

Đến cuối tháng 9, lưu vực Đông Bắc và Trung tâm Thái Bình Dương ghi nhận tổng cộng 20 cơn bão được đặt tên, trong đó có 9 trận bão đã đạt tới cấp cuồng phong. Để hình dung quy mô của con số này, dữ liệu trung bình trong giai đoạn từ năm 1991 đến 2020 tính đến cùng thời điểm chỉ ghi nhận khoảng 13,5 cơn bão có tên và khoảng 7,4 trận bão cuồng phong. [1]

Bên cạnh số lượng gia tăng, chỉ số năng lượng tích lũy của bão (ACE) tại khu vực Đông Bắc Thái Bình Dương theo tính toán từ Đại học Quốc gia Colorado cũng đã cao hơn gấp đôi so với mức trung bình thông thường. Điều này thể hiện rằng các trận bão không chỉ xuất hiện nhiều hơn mà tổng năng lượng mà chúng giải phóng trong suốt quá trình tồn tại cũng mạnh mẽ hơn đáng kể. [1]

Hiện tượng bão tăng cấp nhanh chóng trên mặt nước ấm

Trong số các cơn bão hoạt động trong mùa, bão Polo là minh chứng điển hình cho khả năng tích tụ năng lượng cực nhanh. Trước khi tiếp cận đất liền, Polo đã trải qua quá trình tăng cấp bão bùng nổ khi di chuyển qua vùng nước biển có nhiệt độ cao bất thường. Quá trình này đã đẩy bão Polo đạt đến cấp 5, mức cường độ cao nhất trên thang đo bão nhiệt đới. [1]

Khi di chuyển sát bờ biển bán đảo Baja California Sur, bão giảm dần cường độ và đổ bộ lần đầu với sức gió tương đương cấp 2. Sau khi vượt qua bán đảo và vùng vịnh California, hệ thống này tiếp tục suy yếu và đổ bộ lần thứ hai gần khu vực Guaymas. Mặc dù cường độ gió giảm, bão vẫn mang theo mưa lớn cùng rủi ro ngập lụt và lở đất cho vùng ven biển. [1]

Chuỗi tác động di chuyển từ Hawaii đến Bắc Mỹ

Các cơn bão nhiệt đới trên Thái Bình Dương không hoạt động biệt lập mà tạo ra tác động dồn dập trên diện rộng. Trong khi bão Polo di chuyển ở khu vực Mexico, bão Nolo quét qua gần quần đảo Hawaii và trút xuống lượng mưa vượt quá 30 centimet tại một số khu vực thuộc Maui và đảo Hawaii. Mặc dù không đổ bộ trực tiếp vào đất liền Hawaii, bão Nolo vẫn làm ngập lụt nhiều đường xá, quật đổ cây cối và gây ra nhiều trận sạt lở đất nghiêm trọng. [1]

Ở phía đông, hơi ẩm từ bão Polo kết hợp với phần tàn dư của áp thấp Odalys tạo nên dòng dịch chuyển khí quyển đưa lượng lớn hơi nước đi sâu vào khu vực tây nam nước Mỹ và các vùng đồng bằng phía nam. Hiện tượng này duy trì nguy cơ mưa dội và lũ quét trên diện rộng trong nhiều ngày liên tiếp ngay cả khi tâm bão đã tan rã. [1]

Cơ chế tác động của hiện tượng El Niño

Sự bùng nổ số lượng bão trên Thái Bình Dương có mối tương quan chặt chẽ với sự hình thành của hiện tượng El Niño. Đặc trưng của mẫu hình khí hậu này là sự gia tăng nhiệt độ của lớp nước bề mặt tại vùng xích đạo Thái Bình Dương, cung cấp nguồn nhiệt bốc hơi dồi dào – đóng vai trò như nhiên liệu chính thúc đẩy các xoáy thuận nhiệt đới. [1]

Một yếu tố quan trọng khác đi kèm với El Niño là môi trường có độ đứt gió thấp. Độ đứt gió là sự thay đổi về tốc độ và hướng gió theo chiều cao trong khí quyển; khi độ đứt gió thấp, cấu trúc thẳng đứng của cơn bão không bị xé rách, tạo điều kiện thuận lợi cho các khối mây dông tập trung và duy trì đà tăng cấp nhanh chóng. [1]

Ứng dụng dữ liệu vệ tinh trong dự báo và ứng phó

Để theo dõi diễn biến phức tạp của chuỗi bão, các nhà khoa học sử dụng dữ liệu từ thiết bị chụp ảnh khí hậu trên vệ tinh quan sát quỹ đạo xa DSCOVR cùng các hệ thống vệ tinh quan sát Trái Đất khác. Những hình ảnh thu nhận giúp xác định chính xác vị trí, quy mô và hướng di chuyển của các tâm bão theo thời gian thực. [1]

Dữ liệu không gian này được cung cấp cho các cơ quan ứng phó thảm họa như FEMA nhằm xây dựng bản đồ cảnh báo triều cường, gió mạnh và lượng mưa dự báo. Nhờ đó, chính quyền các địa phương ven biển có thể chủ động triển khai kế hoạch di dời và giảm thiểu thiệt hại do bão lũ gây ra. [1]