Bốn con đường nghề nghiệp hội tụ trong phi hành đoàn Crew-14

Crew-14 dự kiến bay tới Trạm Vũ trụ Quốc tế không sớm hơn mùa xuân năm 2027. Trong bốn thành viên, Kayla Barron đã từng sống và làm việc trên trạm, còn Chris Birch, Makoto Suwa và Arutyun Kiviryan đều đứng trước chuyến bay vũ trụ đầu tiên. Điều đáng chú ý không chỉ là ai sẽ chỉ huy hay điều khiển tàu, mà còn là những kinh nghiệm rất khác nhau mà họ mang theo: tàu ngầm, sinh học, thể thao, địa chất, phát triển quốc tế và kỹ thuật tên lửa. [1]

Sự đa dạng ấy trả lời khá trực tiếp cho câu hỏi một phi hành đoàn dài ngày được chuẩn bị ra sao: không phải bằng một khuôn nghề nghiệp duy nhất. Crew-14 cần năng lực vận hành phương tiện, phối hợp với mặt đất, thực hiện nghiên cứu và thích nghi với công việc liên ngành. Hồ sơ của từng thành viên cho thấy mỗi người đi vào nhiệm vụ từ một cửa khác nhau, nhưng các con đường đều gặp nhau ở khả năng xử lý hệ thống phức tạp và làm việc trong một tập thể nhỏ. [1]

Kayla Barron mang theo kinh nghiệm nào từ tàu ngầm và chuyến bay trước?

Chỉ huy Crew-14 Kayla Barron được đào tạo về kỹ thuật hệ thống và kỹ thuật hạt nhân, sau đó trở thành sĩ quan tác chiến tàu ngầm của Hải quân Mỹ. Bà từng ba lần triển khai nhiệm vụ trên tàu USS Maine. Đó là một nền tảng đáng chú ý đối với công việc ngoài không gian: cả tàu ngầm lẫn trạm vũ trụ đều đòi hỏi con người sống trong môi trường biệt lập, tuân thủ quy trình và theo dõi nhiều hệ thống phụ thuộc lẫn nhau. Đây là điểm tương đồng về cách làm việc, không có nghĩa hai môi trường hay công nghệ là giống nhau. [1]

Barron cũng là người duy nhất trong Crew-14 đã bay lên trạm. Trong nhiệm vụ Crew-3 năm 2021, bà trải qua tổng cộng 177 ngày ngoài không gian, thực hiện hai lần đi bộ ngoài không gian và từng phụ trách chính việc vận hành robot cho một hoạt động khác. Sau đó, bà hỗ trợ phát triển công nghệ và khái niệm vận hành cho chương trình Artemis. Vì vậy, vai trò chỉ huy của Barron gắn với cả kinh nghiệm trực tiếp trên quỹ đạo lẫn hiểu biết về cách một nhiệm vụ được chuẩn bị từ mặt đất. [1]

Chris Birch kết nối sinh học, giao tiếp khoa học và thể thao thế nào?

Phi công Chris Birch bước vào Crew-14 từ một hướng khác. Bà học toán, hóa sinh và lý sinh phân tử, rồi lấy bằng tiến sĩ kỹ thuật sinh học. Birch từng giảng dạy kỹ thuật sinh học, đồng thời dạy viết và truyền đạt khoa học. Nền tảng này phù hợp với một chuyến thám hiểm khoa học dài ngày, nơi thành viên không chỉ thao tác thiết bị mà còn phải hiểu mục tiêu, ghi nhận kết quả và trao đổi rõ ràng với các nhóm chuyên môn ở mặt đất. [1]

Birch còn từng thi đấu xe đạp lòng chảo trong đội tuyển quốc gia Mỹ và có tên trong danh sách mở rộng hướng tới Thế vận hội Tokyo 2020. Thành tích thể thao không tự động chuyển thành năng lực bay vũ trụ, nhưng nó cho thấy một quá trình quen thuộc với huấn luyện có cấu trúc và đánh giá hiệu suất. Trước lần bay đầu tiên này, Birch đã làm liên lạc viên với tàu vũ trụ, hỗ trợ các phi hành đoàn trên trạm, tham gia điều phối hoạt động hằng ngày của Expedition 72 và đóng góp cho công tác phát triển nhiệm vụ Artemis II. [1]

Vì sao hành trình của Makoto Suwa không chỉ xoay quanh địa chất?

Chuyên gia nhiệm vụ Makoto Suwa có bằng tiến sĩ khoa học địa chất, nhưng kinh nghiệm nghề nghiệp của ông trải rộng hơn phòng nghiên cứu. Trước khi được Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản, tức JAXA, chọn làm ứng viên phi hành gia năm 2023, ông đã làm việc gần một thập niên tại Nhóm Ngân hàng Thế giới. Trước đó, ông từng tham gia chương trình tình nguyện hợp tác hải ngoại của Nhật Bản tại Rwanda và làm việc tại Tổ chức Khí tượng Thế giới của Liên Hợp Quốc. [1]

Con đường ấy kết hợp hai kiểu tư duy: đọc các quá trình tự nhiên qua khoa học Trái Đất và làm việc trong những tổ chức có nhiều quốc gia, ưu tiên cùng quy trình khác nhau. Với một phi hành đoàn quốc tế, khả năng chuyển đổi giữa ngôn ngữ chuyên môn và nhu cầu phối hợp có giá trị thực tế. Suwa hoàn thành khóa huấn luyện cơ bản và được chứng nhận là phi hành gia vào năm 2024; Crew-14 là nhiệm vụ bay vũ trụ đầu tiên được giao cho ông. [1]

Arutyun Kiviryan đem nền tảng kỹ thuật nào vào nhiệm vụ?

Arutyun Kiviryan, chuyên gia nhiệm vụ của Roscosmos, có nền tảng gần với phần cứng hàng không vũ trụ hơn. Sau thời gian học tại Trường Quân sự Suvorov ở Saint Petersburg, ông theo học Đại học Kỹ thuật Quốc gia Baltic và tốt nghiệp năm 2015 với chuyên môn kỹ thuật tên lửa. Ông cũng được đào tạo vận hành máy móc điều khiển bằng máy tính, một lĩnh vực đặt trọng tâm vào độ chính xác, trình tự thao tác và mối liên hệ giữa lệnh số với thiết bị vật lý. [1]

Kiviryan được tuyển vào đoàn du hành vũ trụ của Trung tâm Huấn luyện Phi hành gia Nghiên cứu và Thử nghiệm Gagarin năm 2021, rồi làm phi hành gia thử nghiệm từ năm 2023. Crew-14 sẽ là chuyến đi đầu tiên của ông tới trạm. Trong bức tranh chung, nền tảng kỹ thuật của Kiviryan bổ sung một góc nhìn tập trung vào máy móc và vận hành, bên cạnh kinh nghiệm chỉ huy của Barron, khoa học sự sống của Birch và khoa học Trái Đất của Suwa. [1]

Bốn hồ sơ khác nhau sẽ phục vụ cùng một mục tiêu ra sao?

Theo phân công, Barron là chỉ huy tàu, Birch là phi công, còn Suwa và Kiviryan là chuyên gia nhiệm vụ. Sau khi ghép nối với trạm, họ sẽ tham gia Expedition 75/76, thực hiện các nghiên cứu khoa học và trình diễn công nghệ. Những hoạt động này hướng tới cả lợi ích trên Trái Đất lẫn việc chuẩn bị cho các chuyến thám hiểm tương lai tới Mặt Trăng và sao Hỏa. [1]

Chức danh trên tàu chỉ mô tả một phần công việc. Một thí nghiệm có thể đặt ra câu hỏi sinh học, cần thiết bị được vận hành đúng, dữ liệu được truyền đạt rõ và các thành viên phối hợp trong lịch làm việc chung. Có thể hình dung đây là một nhóm giải quyết vấn đề, trong đó không ai cần có hồ sơ giống hệt người còn lại; điều quan trọng là các chuyên môn phải bổ sung cho nhau và cùng hoạt động trong một hệ thống thống nhất. [1]

Crew-14 vì thế cho thấy quá trình chuẩn bị phi hành đoàn không chỉ là chọn những người biết điều khiển tàu vũ trụ. Kinh nghiệm trong môi trường biệt lập, nghiên cứu sự sống, khoa học Trái Đất, hợp tác quốc tế, vận hành máy móc và truyền đạt kỹ thuật đều có thể trở thành một phần của năng lực nhiệm vụ. Khi ba thành viên bay lần đầu làm việc cùng một người đã có kinh nghiệm trên trạm, sự kết hợp giữa góc nhìn mới và ký ức vận hành thực tế cũng trở thành một nguồn lực của cả nhóm. [1]