Chiến dịch viết tay lịch sử: Hành trình lội ngược dòng của Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski năm 2010

Trong lịch sử bầu cử Mỹ, việc một ứng cử viên chiến thắng ghế Thượng viện mà không có tên in sẵn trên phiếu bầu là một điều vô cùng hiếm hoi. Năm 2010 tại tiểu bang Alaska, bà Lisa Murkowski đã ghi tên mình vào lịch sử khi trở thành người thứ ba làm được điều này nhờ hình thức viết tay (write-in), sau một khoảng thời gian dài 52 năm kể từ trường hợp của Thượng nghị sĩ Strom Thurmond. Sự kiện này không chỉ là một kỳ tích kỹ thuật cử tri mà còn phản ánh những góc khuất và cái giá của rủi ro chính trị trong môi trường lập pháp hiện đại. [1]

Biến cố bắt đầu khi Lisa Murkowski thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Cộng hòa trước một đối thủ được phong trào Tea Party ủng hộ. Mất đi sự đề cử chính thức của đảng, con đường trở lại Thượng viện Mỹ dường như đã khép lại. Tuy nhiên, thay vì rút lui, bà quyết định theo đuổi một chiến dịch tranh cử tự do bằng cách kêu gọi cử tri tự điền tên mình vào phiếu bầu — một lựa chọn chứa đựng vô vàn rủi ro pháp lý và kỹ thuật. [1]

Thử thách kỹ thuật và chiếc vòng tay nhắc nhở

Cơ chế bầu cử bằng hình thức điền tên ở tiểu bang Alaska đặt ra những yêu cầu khắt khe đối với người tham gia bỏ phiếu. Cử tri không chỉ đơn thuần là viết tên ứng cử viên mình lựa chọn, mà quy định bắt buộc họ phải đánh vạch hoặc tô kín ô tương ứng trên phiếu bầu, đồng thời phải viết chính xác từng chữ cái của tên "Lisa Murkowski". Chỉ một sai sót nhỏ trong cách đánh vạch hay chính tả cũng có thể khiến lá phiếu bị coi là không hợp lệ trong quá trình kiểm phiếu. [1]

Để giải quyết rào cản kỹ thuật này, chiến dịch của Murkowski đã nghĩ ra một giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả: phát hành các chiếc vòng tay bằng nhựa có in dòng chữ hướng dẫn "Fill it in. Write it in. Lisa Murkowski" (Tô kín ô. Viết tên vào. Lisa Murkowski). Chiếc vòng tay này đóng vai trò như một lời nhắc nhở trực quan giúp cử tri thực hiện đúng thao tác tại phòng phiếu. Kỷ vật này mang ý nghĩa đặc biệt đến mức chồng bà sau đó đã đúc một chiếc tương tự bằng vàng để bà đeo hàng ngày. [1]

Động lực tự phát từ những cử tri vượt ranh giới đảng phái

Thắng lợi của chiến dịch điền tên không chỉ đến từ chiến lược của ban vận động mà còn nhờ sự ủng hộ tự phát từ đông đảo cử tri địa phương. Nhiều người dân Alaska đã tự đứng ra vận động cho bà theo những cách rất riêng. Chẳng hạn, một nhân viên vệ sinh tại sân bay đã chủ động bày tỏ sự ủng hộ, hay một người dân sẵn sàng tự bỏ ra 100 đô la tiền túi để in nhãn dán xe ủng hộ Murkowski. [1]

Chiến dịch cũng chứng kiến sự vượt qua ranh giới đảng phái truyền thống. Một người đi xe đạp từng chia sẻ rằng cô chưa bao giờ bầu cho một ứng cử viên Đảng Cộng hòa nào trong đời, nhưng vẫn quyết định viết tên Murkowski vào phiếu bầu. Sự kết hợp giữa các nhóm cử tri đa dạng đã tạo nên nền tảng giúp một ứng cử viên không có tên trên phiếu chính thức đánh bại các đối thủ từ các đảng lớn. [1]

Những bài học sớm về rủi ro chính trị và tinh thần kiên trì

Tinh thần quyết tâm của Murkowski được rèn luyện từ môi trường gia đình và những thử thách sớm trong sự nghiệp. Trưởng thành trong một gia đình sáu người con, bà được cha mẹ giáo dục tinh thần không bỏ cuộc và luôn nỗ lực chứng minh năng lực bản thân. Nền tảng này đã giúp bà vượt qua những giai đoạn khó khăn khi học luật cũng như kỳ thi luật sư tại Alaska. [1]

Ngay từ thời gian làm việc tại Cơ quan Lập pháp tiểu bang Alaska, bà đã xây dựng hình ảnh một chính khách chuẩn bị kỹ lưỡng. Tại đây, bà đã thúc đẩy một gói cải cách tài chính lưỡng đảng — một quyết định cải cách khiến nhiều đồng nghiệp của bà mất ghế trong các kỳ bầu cử sau đó. Đây là bài học sớm về cái giá của các rủi ro chính trị khi người lập pháp lựa chọn theo đuổi chính sách thay vì sự an toàn của cá nhân. [1]

Góc nhìn về sự phân cực chính trị và lòng tin công chúng

Nhìn lại môi trường chính trị tại Washington, Murkowski chỉ ra rằng sự sợ bị đối đầu trong các cuộc bầu cử sơ bộ ("primaried") là một trong những nguyên nhân chính khiến các nghị sĩ không dám bước qua ranh giới đảng phái, ngay cả đối với những dự luật mà họ biết là đúng đắn. Bà đánh giá đây là một trong những yếu tố gây tổn hại nhất đến hoạt động của Quốc hội Mỹ hiện nay. [1]

Trước thực trạng niềm tin của công chúng vào chính quyền liên bang xuống thấp — theo một khảo sát ghi nhận chỉ ở mức 17% — Murkowski cho rằng giải pháp bắt đầu từ việc các nhà lập pháp chứng minh khả năng hợp tác. Bà từng tham gia nhóm mười thượng nghị sĩ chia đều cho hai đảng để đàm phán thành công gói hạ tầng lưỡng đảng sau giai đoạn đại dịch COVID-19. Để giữ vững bản lĩnh giữa những biến động chính trị, bà ví mình như một con vịt trên mặt nước: bên ngoài luôn giữ vẻ bình thản, nhưng bên dưới phải liên tục nỗ lực chèo chống. [1]