Hành trình bất ngờ đằng sau chiếc mũ chóp nhọn của phù thủy

Trong một tập phim của series truyền hình Charmed, các nhân vật khi quay ngược thời gian về châu Mỹ thuộc địa đã được học cách sử dụng chiếc mũ chóp nhọn màu đen để tập trung năng lượng tâm linh từ trái đất. Dù mang lại cảm giác kỳ ảo và hấp dẫn cho người xem, hình ảnh mang tính biểu tượng này thực chất không bắt nguồn từ các nghi lễ ngoại giáo cổ đại hay ma thuật pagan như nhiều người thường lầm tưởng. [1]

Thay vào đó, sự gắn kết giữa chiếc mũ chóp nhọn và hình tượng phù thủy lại ẩn chứa một câu chuyện lịch sử dài về định kiến tôn giáo, thời trang đời thường và cách mà truyền thông đại chúng định hình nhận thức cộng đồng qua nhiều thế kỷ. [1]

Giả thuyết ma thuật và thực tế của các phiên tòa

Lý thuyết cho rằng các nữ tu sĩ hoặc những người hành nghề y học cổ truyền từng đội mũ chóp nhọn để dẫn dắt phép thuật hoàn toàn không phù hợp với các dữ kiện lịch sử đã ghi nhận. Nghiên cứu cho thấy phần lớn những phụ nữ từng bị buộc tội phù thủy trong các phiên tòa thực chất là những tín hữu Cơ đốc giáo đã chịu phép báp-têm, bao gồm cả người theo phái Tin Lành lẫn Công giáo. [1]

Ngay cả những người biết sử dụng thảo dược để chữa bệnh trong cộng đồng cũng thường kết hợp kiến thức đó cùng kinh thánh và những lời cầu nguyện hàng ngày. Những kẻ kết án thời đó có xu hướng gộp nhiều nhóm người khác nhau lại với nhau khi đưa ra cáo buộc thờ phụng ma quỷ, khiến ranh giới giữa thực tế và định kiến bị lu mờ hoàn toàn. [1]

Mũ hình nón trong đời sống và thời trang thế kỷ 17

Nghe có phần bất ngờ nhưng những chiếc mũ hình nón thực ra chỉ là một phần rất bình thường trong phong cách ăn mặc phổ biến của cả nam giới lẫn nữ giới vào thế kỷ 17. Những chiếc mũ có vành rộng và phẳng xuất hiện thường xuyên trong đời sống ở giai đoạn thuộc địa mà không hề mang bất kỳ ý nghĩa tâm linh hay ma thuật đen tối nào. [1]

Vào thời kỳ mà một người hoàn toàn có thể bị cáo buộc cấu kết với quỷ dữ chỉ vì sở hữu một nốt ruồi tàn nhang trên cơ thể, việc diện một trang phục mang thông điệp thách thức là điều cực kỳ bất hợp lý. Chắc chắn không ai lại chủ động đội một chiếc mũ hét lớn với hàng xóm rằng họ là phù thủy giữa một môi trường đầy rẫy sự nghi kỵ. [1]

Phong trào Quaker và áp lực từ xã hội phụ hệ

Dù các học thuyết pagan đôi khi có đề cập đến khái niệm chiếc nón năng lượng giúp tập trung hào quang, chiếc mũ chóp nhọn thời trang không đóng vai trò là biểu tượng cho năng lượng đó. Tuy nhiên, sự xuất hiện của phong trào tôn giáo mang tên Hi tôn giáo, hay còn gọi là người Quaker, vào giữa thế kỷ 17 đã làm xáo trộn đáng kể cấu trúc xã hội đương thời. [1]

Nhóm người này tin rằng tất cả mọi người đều hoàn toàn bình đẳng trước Chúa, không phân biệt giới tính hay màu da, đồng thời cho phép phụ nữ đứng lên giảng đạo trước công chúng. Trong một xã hội phụ hệ bảo thủ lúc bấy giờ, việc phụ nữ chủ động truyền giáo tạo ra sự phẫn nộ lớn, khiến cộng đồng gán ghép chiếc mũ chóp nhọn quen thuộc của họ với hình ảnh những kẻ nổi loạn tà giáo. [1]

Dấu ấn từ các chính sách phân biệt tôn giáo

Bên cạnh câu chuyện về người Quaker, một số giả thuyết khác cũng liên hệ nguồn gốc của chiếc mũ phù thủy với các lệnh trừng phạt và phân biệt đối xử tại châu Âu. Từ thế kỷ 13, giáo hoàng từng yêu cầu người Do Thái phải đội một loại mũ hình nón đặc trưng nhằm phân biệt họ với các nhóm dân cư khác trong xã hội. [1]

Khi cộng đồng người Do Thái được phép quay trở lại sinh sống tại Anh vào thế kỷ 17 sau một thời gian dài bị trục xuất, những chiếc mũ nhận diện này bắt đầu xuất hiện song song với thời điểm mũ của người Quaker thu hút sự chú ý công chúng. Ngoài ra, Tòa án dị giáo Tây Ban Nha cũng từng bắt các tù nhân mang một loại mũ trừng phạt có hình dáng tương tự chiếc mũ ngốc nghếch, dù không có nhiều bằng chứng trực tiếp gắn kết chúng với hình tượng phù thủy sau này. [1]

Sức mạnh định hình văn hóa của điện ảnh hiện đại

Dù chiếc mũ chóp nhọn đôi khi từng xuất hiện trong các phiên tòa xét xử phù thủy rải rác trước đó, phải đến thế kỷ 20 vật dụng này mới chính thức được cố định thành trang phục bắt buộc trong nhận thức của đại chúng. Bước ngoặt lớn nhất đến từ tác phẩm điện ảnh kinh điển phát hành năm 1939 mang tên The Wizard of Oz. [1]

Trong bộ phim này, nhân vật Phù thủy Xấu xa miền Tây do nữ diễn viên Margaret Hamilton thủ vai đã gắn liền với chiếc mũ đen biểu tượng, làn da xanh lá và chiếc chổi bay. Hình ảnh ấn tượng này đã dọa sợ nhiều thế hệ khán giả và qua đó định nghĩa lại hoàn toàn tiêu chuẩn ngoại hình của một phù thủy trong văn hóa đại chúng cho đến tận ngày nay. [1]