HMS Glorious: lời kể về tín hiệu cấp cứu không được đáp lại

Theo lời kể tưởng niệm về Corporal Ralph Henry Neale, tín hiệu cấp cứu từ khu vực HMS Glorious chìm đã được một con tàu ở gần đó nhận được, nhưng con tàu ấy không thể đổi hướng cứu người. Nó đang chở Vua Haakon của Na Uy và phải giữ bí mật hành trình. Chính khoảng cách giữa một tín hiệu được nghe thấy và một cuộc cứu hộ không diễn ra đã khiến thảm họa này trở thành câu chuyện còn nhiều ám ảnh. [1]

Harry, tên gọi thân mật của Ralph Henry Neale, mới 26 tuổi khi HMS Glorious bị đánh chìm ngày 8 tháng 6 năm 1940. Gia đình chỉ nhận được thông báo ông mất tích khi làm nhiệm vụ. Nhiều thập kỷ sau, Bob vẫn thường thức giấc giữa đêm và gọi Harry, như một lời nhắc rằng phía sau cụm từ “mất tích” là những con người cụ thể và một câu chuyện chưa được kể trọn vẹn. [1]

Vì sao HMS Glorious rời đội hình?

HMS Glorious ban đầu được xây dựng năm 1916 với vai trò tuần dương hạm hạng nhẹ, sau đó được cải biến thành tàu sân bay. Năm 1940, tàu đang trở về căn cứ hạm đội tại Scapa Flow. Đi cùng nó chỉ có hai tàu hộ tống là HMS Ardent và HMS Acasta, một đội hình nhỏ so với mức nguy hiểm của vùng biển thời chiến. [1]

Theo lời kể về cuộc điều tra, Glorious xin rời đội hình an toàn vì lượng nhiên liệu còn lại thấp. Sau khi tách khỏi đoàn, tàu không có máy bay trinh sát bảo vệ, không có người quan sát trên vị trí cao và cũng không nhận được cảnh báo sớm về các tàu Đức ở gần. Một hành trình tưởng như chỉ còn là đường về căn cứ vì thế trở thành chuyến đi thiếu nhiều lớp bảo vệ quan trọng. [1]

Cuộc tấn công biến chuyến hồi hương thành thảm họa

Ngày 8 tháng 6 năm 1940, các tàu Đức Scharnhorst và Gneisenau phát hiện đội hình Anh. HMS Glorious, HMS Ardent và HMS Acasta lần lượt bị đánh chìm. Lời kể tưởng niệm cho biết các tàu Đức không dừng lại cứu những người đang ở dưới nước; trong hoàn cảnh chiến tranh, cuộc rút lui tiếp tục diễn ra. [1]

Với những người còn sống, vụ chìm tàu không kết thúc khi thân tàu biến mất dưới mặt biển. Một số bám vào mảnh vỡ, số khác tìm chỗ trong những xuồng cứu sinh được mô tả là chuẩn bị không đầy đủ. Họ phải chờ giữa vùng nước lạnh, không nơi trú và không biết liệu một con tàu nào có đến kịp hay không. Những chi tiết này được kể lại qua bài tưởng niệm và ký ức về thảm họa. [1]

Vì sao tín hiệu cấp cứu không trở thành cuộc giải cứu?

Trung tâm của câu chuyện là HMS Devonshire, con tàu được nói là đã nhận tín hiệu cấp cứu từ khu vực Glorious chìm. Khi ấy, Devonshire đang chở Vua Haakon của Na Uy. Theo lời kể, con tàu nhận mệnh lệnh giữ bí mật hành trình, không phát tín hiệu vô tuyến và không để lộ vị trí. Vì vậy, việc đổi hướng cứu người có thể làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ bảo vệ vị khách đặc biệt này. [1]

Bài tưởng niệm còn kể rằng các nhân viên liên lạc trên Devonshire biết có người gặp nạn ở gần đó. Họ phải tiếp tục nhiệm vụ trong khi những người sống sót dưới biển dần kiệt sức. Sự đối lập ấy tạo nên phần bí ẩn nhất của câu chuyện: không phải không có dấu hiệu nguy hiểm, mà là dấu hiệu ấy được kể như đã đến tai người khác nhưng vẫn không biến thành hành động cứu hộ. [1]

Câu chuyện cũng nhắc đến một tín hiệu đã được giải mã tại Bletchley Park và được cho là phải chuyển đến những người có thể cảnh báo Glorious. Theo lời kể, cảnh báo ấy không đến được tàu. Như vậy, thảm họa được nhìn qua nhiều tầng lỡ hẹn: đội hình tách khỏi đoàn, cảnh báo không truyền tới nơi cần nhận và một con tàu gần đó bị ràng buộc bởi nhiệm vụ bí mật. [1]

Những người sống sót được tìm thấy thế nào?

Theo bài tưởng niệm, một tàu Na Uy cuối cùng cứu được một số người. Tuy nhiên, nhiều người không sống đến lúc vào bờ. Một số nạn nhân được an táng tại Torshavn trên quần đảo Faroe, còn 38 người được đưa tới bệnh viện ở Aberdeen. Bài viết cho biết họ mất khoảng mười tháng để hồi phục hoàn toàn. [1]

Khoảng 900 người được kể là đã chìm cùng HMS Glorious, trong đó có Harry. Con số ấy cho thấy quy mô thảm họa, nhưng không thể hiện hết phần đời của từng người. Với gia đình Neale, Harry không chỉ là một cái tên trong danh sách mất tích mà còn là người anh từng làm việc, chơi phi tiêu và lớn lên cùng Bob ở Gloucestershire. [1]

Điều còn lại sau cụm từ “mất tích”

Trong gia đình Neale, Harry hiện diện qua những bức ảnh năm 1940 và câu hỏi lặp đi lặp lại của Bob: Harry đang ở đâu. Người mẹ nhận được tin báo con mất tích nhưng không biết những giờ cuối của con mình đã diễn ra thế nào. Một mẩu giấy thời chiến có thể xác nhận một người không trở về, nhưng không kể được họ đã chờ đợi ra sao hay ai đã biết về tình cảnh ấy. [1]

Vì vậy, bí ẩn của HMS Glorious không chỉ nằm ở quyết định quân sự hay tín hiệu cứu hộ không dẫn đến giải cứu. Nó còn nằm ở cách một con người bị rút gọn thành hai chữ “mất tích”, trong khi gia đình phải sống cùng khoảng trống không có lời giải thích. Theo lời kể tưởng niệm, ký ức về Harry giữ lại phần câu chuyện mà thông báo thời chiến đã bỏ qua. [1]