Reatha Clark King: từ miền Nam phân biệt chủng tộc đến phòng thí nghiệm hóa học
Năm 1958, Reatha Clark King rời môi trường đại học ở Atlanta để bắt đầu chương trình sau đại học tại Đại học Chicago. Bước chuyển ấy đưa một nữ sinh lớn lên trong miền Nam phân biệt chủng tộc vào một môi trường nghiên cứu với thành phố, thiết bị và cộng đồng học thuật hoàn toàn khác. Nhưng con đường của King không bắt đầu bằng một kế hoạch được vạch sẵn: bà từng chọn kinh tế gia đình, rồi một lớp hóa học năm thứ nhất đã khiến bà đổi hướng. [1]
King tiến vào khoa học nhờ năng lực và sự bền bỉ, nhưng không chỉ có thế. Học bổng toàn phần, lời khuyên của người cố vấn, nguồn tài trợ sau đại học và những cơ sở sẵn sàng tiếp nhận bà đã biến khả năng thành cơ hội thực tế. Cuộc đời bà cho thấy một tài năng có thể được nhận ra từ sớm, song vẫn cần những cánh cửa cụ thể để đi từ lớp học đến phòng thí nghiệm chuyên nghiệp. [1]
Một học sinh giỏi có thể đi xa đến đâu?
Reatha Clark King sinh năm 1938 và là con thứ hai trong gia đình có ba chị em gái. Thành tích học tập của bà sớm được cộng đồng chú ý, đồng thời tạo ra áp lực phải sống đúng với hình ảnh một học sinh xuất sắc. Trong những năm đi học, các giáo viên khuyến khích King theo đuổi khoa học. Bà thấy các môn này khó hơn những môn khác, nhưng chính độ khó và sự ủng hộ của giáo viên lại làm chúng trở nên hấp dẫn. [1]
Cơ hội quyết định xuất hiện vào năm cuối trung học, khi một người tuyển sinh của Clark College đến Moultrie, Georgia, tìm những học sinh nổi bật. King được trao học bổng toàn phần về học phí tại trường đại học dành cho người da đen này. Trong bối cảnh giáo dục còn bị phân chia theo màu da, học bổng không chỉ là phần thưởng cho thành tích; nó tạo ra một lối vào đại học mà năng lực cá nhân tự nó chưa chắc bảo đảm được. [1]
Vì sao một lớp hóa học làm đổi hướng cuộc đời?
Khi vào Clark College, King chọn ngành kinh tế gia đình, một lựa chọn được xem là phù hợp với phụ nữ trẻ thời bấy giờ. Kế hoạch ấy thay đổi ngay trong năm thứ nhất. Lớp hóa học giúp bà nhận ra sự hứng thú của việc nghiên cứu vật chất bằng thí nghiệm, và phòng thí nghiệm trở thành nơi bà muốn gắn bó. King chuyển sang hóa học với mục tiêu rõ ràng hơn: trở thành nhà hóa học nghiên cứu. [1]
Sự say mê mới cần một người giúp chuyển thành lộ trình học tập. Cố vấn Alfred Spriggs khuyến khích King học chuyên ngành hóa học, nộp hồ sơ tiến sĩ và xin Woodrow Wilson Fellowship để trang trải việc học sau đại học. Bà làm theo, chọn Đại học Chicago là nguyện vọng hàng đầu, giành được học bổng và được trường tiếp nhận. Vai trò của Spriggs không thay thế nỗ lực của King; ông giúp bà nhìn thấy những bước đi và nguồn lực mà một sinh viên trẻ có thể chưa tự biết đến. [1]
Chicago đã thử thách King như thế nào?
King bắt đầu học tại Đại học Chicago năm 1958. So với Atlanta, môi trường mới có quy mô và mức độ hiện đại khác hẳn, từ thành phố, sinh viên cho đến thiết bị phòng thí nghiệm. Ngay ngày đầu, cố vấn sau đại học nói với bà rằng tại đây bà chỉ là một trong nhiều sinh viên thông minh. Nhận xét đó đặt King trước một phép thử mới: thành tích từng khiến bà nổi bật không còn đủ, và bà phải chứng minh khả năng trong một cộng đồng có yêu cầu cao hơn. [1]
King nhìn thử thách ấy như một cánh cửa mở ra thế giới. Dưới sự hướng dẫn của O. J. Kleppa, bà nghiên cứu nhiệt hóa học, lĩnh vực xem xét nhiệt được hấp thụ hoặc giải phóng trong các quá trình hóa học. Bà hoàn thành bằng tiến sĩ năm 1963. Trong thời gian ở Chicago, King cũng gặp và kết hôn với N. Judge King, người sau đó tiếp tục học tiến sĩ hóa học tại Đại học Howard. [1]
Từ luận án đến nghiên cứu vật liệu
Sau khi tốt nghiệp, hai vợ chồng chuyển đến Washington, D.C. King làm việc tại Cục Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ, cơ quan về sau trở thành Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia. Bà tham gia nghiên cứu khoa học vật liệu và hóa học nhiệt độ cao cùng George Armstrong, giám đốc phòng thí nghiệm đo nhiệt lượng thuộc bộ phận nghiên cứu nhiệt. Đây là bước chuyển quan trọng từ đào tạo tiến sĩ sang giải quyết những câu hỏi khoa học có ứng dụng cụ thể. [1]
King sớm phụ trách một dự án xác định nhiệt tạo thành của oxygen difluoride, chất từng được quan tâm như một thành phần tiềm năng của nhiên liệu tên lửa đối với NASA. Nhiệt tạo thành cho biết biến đổi năng lượng khi một hợp chất hình thành từ các nguyên tố cấu tạo nên nó; dữ liệu này giúp đánh giá và tính toán phản ứng. Công trình của King dẫn đến nhiều bài báo, sự ghi nhận chuyên môn và một giải thưởng nội bộ. Cũng trong giai đoạn này, bà sinh hai con trai. [1]
Vì sao King rời phòng thí nghiệm liên bang?
Năm 1968, King tìm một công việc linh hoạt hơn để có thêm thời gian cho gia đình. Khi chồng nhận vị trí giảng dạy tại thành phố New York, bà nộp đơn vào York College ở Queens. Tại đây, bà lần lượt trở thành phó giáo sư hóa học, phó khoa phụ trách khoa học tự nhiên và toán học, rồi phó khoa phụ trách học thuật. King vẫn duy trì nghiên cứu hóa học và hướng dẫn những sinh viên sau này tiếp tục làm công việc nghiên cứu. [1]
Phạm vi đóng góp của bà dần mở rộng từ một phòng thí nghiệm sang cả cơ sở giáo dục. King thành lập các chương trình khoa học máy tính và khoa học sức khỏe tại York. Năm 1977, bà được chọn làm hiệu trưởng Metropolitan State University ở Minneapolis, nơi bà tăng cường quan hệ giữa trường với cộng đồng, đồng thời cải thiện số người nhập học và tốt nghiệp. Đến năm 1988, bà trở thành chủ tịch General Mills Foundation, chuyển kinh nghiệm lãnh đạo giáo dục sang hoạt động thiện nguyện. [1]
Điều gì thực sự mở đường cho một nhà khoa học?
Chặng đường của King không hề tách khỏi định kiến. Trong thập niên 1960, chủng tộc, giới tính, tình trạng hôn nhân và việc có con đều có thể bị người khác xem là trở ngại đối với sự nghiệp của bà. King diễn giải thái độ ấy theo một cách chủ động: vấn đề không nhất thiết là mọi người công khai chống lại bà, mà là họ không dành cho bà mức độ tin tưởng tương xứng với năng lực. [1]
Câu chuyện vì thế không thể giản lược thành hình mẫu một cá nhân đơn độc chiến thắng nghịch cảnh. Giáo viên nhận ra khả năng của King; Clark College cấp học bổng; Alfred Spriggs chỉ ra con đường đến chương trình tiến sĩ; Woodrow Wilson Fellowship cung cấp tài chính; Đại học Chicago và Cục Tiêu chuẩn Quốc gia đem lại môi trường nghiên cứu. King tận dụng từng cơ hội bằng lựa chọn và lao động của mình. Thành tựu khoa học hiện ra như kết quả của cả năng lực cá nhân lẫn khả năng tiếp cận những người, nguồn lực và tổ chức có thể đưa năng lực ấy đi xa hơn. [1]