Sự thật phía sau kế hoạch dự phòng trên sao Hỏa và những thách thức thực tế

Trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2010, nhà vật lý thiên văn Neil deGrasse Tyson từng được hỏi về các phi hành viên – những người được ví von một cách hài hước là siêu mẫu của khoa học. Dù chỉ là một câu nói mang tính châm biếm, nó mở ra một câu hỏi thực tế hơn cho tương lai: liệu nhân loại có thực sự cần đưa con người vào không gian hay không, đặc biệt khi xuất hiện những kế hoạch đầy tham vọng về một thuộc địa trên hành tinh đỏ. [1]

Kế hoạch bảo vệ nhân loại và bài toán công nghệ tái sử dụng

Theo tầm nhìn của Elon Musk, việc thiết lập một thuộc địa độc lập trên sao Hỏa đóng vai trò như một phương án dự phòng để lưu giữ sự sống của sinh quyển. Nếu Trái Đất đối mặt với thảm họa diệt vong như chiến tranh hạt nhân hay thiên thạch va chạm, sao Hỏa được kỳ vọng là nơi đảm bảo sự tồn còn của loài người. Tuy nhiên, lập luận mang tính sinh tồn này vấp phải rào cản lớn về công nghệ khi con người chưa thực sự làm chủ hoàn toàn các hệ thống phóng tên lửa tầm vác lớn và tái sử dụng. [1]

Dù công nghệ tên lửa đẩy tái sử dụng đang được phát triển, các chuyên gia như cựu nhân viên NASA Dan Dumbacher vẫn giữ sự thận trọng nhất định. Kinh nghiệm từ chương trình tàu con thoi cho thấy việc bảo dưỡng các bộ phận sau nhiều chuyến bay tiêu tốn thời gian, chi phí khổng lồ và không phải lúc nào cũng đạt tỷ lệ thành công tuyệt đối trên mọi linh kiện. Trong khi các công ty tư nhân kỳ vọng chi phí phóng thấp hơn, việc thiếu hụt dữ liệu dài hạn về chi phí bảo dưỡng qua nhiều thập kỷ khiến việc đánh giá hiệu quả kinh tế vẫn cần thêm thời gian kiểm chứng. [1]

Chi phí khổng lồ và rào cản tự cung tự cấp

Bên cạnh chi phí xuất phát, việc duy trì sự sống cho một cộng đồng con người tại một hành tinh khác đặt ra gánh nặng tài chính và kỹ thuật vô cùng lớn. Theo dữ liệu được nhắc đến từ Tạp chí Popular Science, chi phí để duy trì mỗi cá nhân trên sao Hỏa có thể dao động từ mức rất cao mỗi năm, dù con số chính xác chỉ có thể được xác định khi thực tế triển khai. [1]

Để sinh tồn trên bề mặt cằn cỗi khi khoảng cách với Trái Đất lên tới hàng chục triệu dặm, các sứ mệnh không gian đòi hỏi những hệ thống cực kỳ khép kín. Các công nghệ tái chế nước từ hơi ẩm, nước thải hay mồ hôi hiện diện trên Trạm Vũ trụ Quốc tế cần phải đạt hiệu suất cao hơn nữa để đáp ứng cho các chuyến đi sâu vào không gian. Tương tự, hệ thống cung cấp oxy, loại bỏ khí carbon dioxide hay sản xuất lương thực qua các mô hình nông nghiệp thuỷ canh trong nhà kính vẫn đang trong quá trình hoàn thiện để đảm bảo tính tự túc dài hạn cho con người. [1]

Lựa chọn nào giữa việc chinh phục hành tinh đỏ và bảo vệ Trái Đất

Môi trường khắc nghiệt trên sao Hỏa tiếp tục là thử thách lớn đối với bất kỳ ý định định cư lâu dài nào. Hành tinh này sở hữu bầu không khí mỏng và lõi hành tinh không hoạt động, đồng nghĩa với việc thiếu đi từ trường để bảo vệ con người khỏi bức xạ mặt trời cường độ cao. Thậm chí, một Trái Đất chịu tổn hại nặng nề sau thảm họa hạt nhân đôi khi vẫn giữ lại những điều kiện sinh sống dễ chịu hơn so với việc bắt đầu từ con số không trên một hành tinh chết. [1]

Thay vì dồn nguồn lực khổng lồ để duy trì sự sống mong manh của phi hành gia trong không gian sâu, việc khám phá vũ trụ có thể đạt được hiệu quả kinh tế cao hơn thông qua các robot tự hành. Đơn cử như xe tự hành Curiosity của NASA với chi phí thấp hơn nhiều so với một căn cứ có người lái đã hoạt động vượt xa kỳ vọng ban đầu mà không phải đối mặt với các nguy cơ sinh học hay bức xạ nguy hiểm. Điều này đặt ra câu hỏi về việc liệu nguồn lực tài chính nên ưu tiên cho việc giải quyết các thảm họa tiềm ẩn ngay trên Trái Đất hay mạo hiểm xây dựng một chốn trú ẩn tốn kém ngoài không gian. [1]