Annie Londonderry: Người đạp xe vòng quanh thế giới hay bậc thầy kể chuyện?

Ngày 12 tháng 9 năm 1895, Annie Londonderry đạp xe vào Chicago trước sự chờ đợi của công chúng. Bà được giới thiệu là người phụ nữ vừa hoàn thành chuyến vòng quanh thế giới bằng xe đạp. Tuy nhiên, câu hỏi đáng chú ý không chỉ là bà đã đi xa đến đâu, mà còn là bà đã biến một hành trình pha trộn giữa xe đạp, tàu hỏa và tàu biển thành một thành tích vang dội như thế nào. [1]

Cách hiểu thận trọng nhất là Londonderry thật sự thực hiện một chuyến phiêu lưu đường dài khác thường, nhưng không có cơ sở để hiểu rằng bà đã đạp xe trên mọi chặng của tuyến vòng quanh thế giới. Thành công lớn nhất của bà có thể nằm ở cả việc di chuyển qua nhiều nơi lẫn khả năng biến bản thân, chiếc xe và câu chuyện về mình thành một hiện tượng truyền thông. [1]

Người phụ nữ đứng sau cái tên Londonderry

Annie Londonderry tên thật là Annie Cohen Kopchovsky, sinh khoảng năm 1870 hoặc 1871 gần Riga, Latvia. Gia đình đưa bà sang Mỹ khi bà còn nhỏ. Sau khi kết hôn với Simon, thường gọi là Max, bà có ba người con nhỏ và sống tại khu West End của Boston, nơi nhiều gia đình nhập cư ở trong những khu nhà tập thể. Trước chuyến đi, bà từng bán chỗ quảng cáo cho các tờ báo, công việc giúp bà sớm hiểu giá trị kinh tế của sự chú ý. [1]

Xe đạp khi ấy đang trở thành một trào lưu lớn, còn các chuyến đi vòng quanh thế giới thường xuyên xuất hiện trên báo. Londonderry về sau trình bày mình như một người muốn chứng minh phụ nữ có thể làm những việc vốn bị xem là dành cho đàn ông. Nhưng câu chuyện ban đầu còn gắn với một mong muốn riêng: bà không muốn cuộc đời chỉ xoay quanh việc ở nhà chăm con. Chính sự kết hợp giữa hoàn cảnh gia đình, tham vọng cá nhân và cơn sốt truyền thông đã tạo nên động lực cho chuyến đi. [1]

Vụ cược 10.000 USD được kể ra sao?

Theo câu chuyện được lưu truyền, hai người đàn ông giàu có ở Boston đưa ra một thử thách dành cho một phụ nữ: đi vòng quanh thế giới trong 15 tháng, tự kiếm 5.000 USD trên đường, không nhận tiền bố thí và hoàn thành 10.000 dặm bằng xe đạp. Phần thưởng được nói đến là 10.000 USD. Nếu đúng như vậy, đây không chỉ là cuộc kiểm tra sức bền, mà còn là bài toán kiếm tiền và tự xoay xở ở những nơi xa lạ. [1]

Điểm cần giữ khoảng cách là vụ cược này không được xác nhận độc lập trong bài viết về Londonderry. Vì vậy, nên xem nó như một phần của cách chuyến đi được kể lại, thay vì một bộ luật chắc chắn đã tồn tại. Một lời thách thức có giải thưởng, thời hạn và điều kiện cụ thể khiến hành trình dễ được báo chí theo dõi hơn, đồng thời giúp Londonderry xuất hiện như người đang thi đấu trong một cuộc đua có đích đến rõ ràng. [1]

Chiếc xe nhanh chóng biến thành biển quảng cáo

Londonderry khởi hành tại Massachusetts vào tháng 6 năm 1894, gần như chưa có kinh nghiệm đi xe đạp. Chiếc Columbia dành cho nữ nặng khoảng 19 kg. Váy dài, áo khoác may theo kiểu thông thường và thời tiết nóng khiến việc đạp xe càng khó khăn. Sau khoảng ba tháng, bà mới đến Chicago và nhận ra mình khó vượt qua lục địa trước mùa đông. Thay vì tiếp tục theo kế hoạch ban đầu, bà quay lại để tìm một cách đi khả thi hơn. [1]

Sterling Cycle Works sau đó đưa cho bà một chiếc xe nam nhẹ hơn, chỉ bằng khoảng một nửa trọng lượng chiếc xe cũ. Londonderry cũng chuyển sang mặc quần bó gối, lựa chọn gây chú ý vào thời điểm đó. Quan trọng hơn, bà treo các biển nhỏ, dải ruy băng và quảng cáo trên xe hoặc quần áo. Một công ty nước khoáng đã trả tiền để đặt biển lên xe từ lúc bà bắt đầu. Cái tên Londonderry vừa gắn với nhà tài trợ, vừa giúp che đi xuất thân Do Thái của bà. Chiếc xe vì thế không chỉ là phương tiện, mà còn là một bảng quảng cáo di động. [1]

Hành trình gồm những chặng nào?

Sau khi quay lại New York, Londonderry lên tàu biển sang Le Havre rồi đi tàu hỏa đến Paris. Tại đây, bà ở lại vài tuần để kiếm tiền bằng hình ảnh của mình trước khi tiếp tục. Bà đạp xe qua một số chặng ở châu Âu, sau đó đi tàu qua Alexandria, Yemen và Singapore. Tuyến đường tiếp tục qua Saigon, Hong Kong, Thượng Hải rồi đến Nhật Bản. Ngày 9 tháng 3 năm 1895, bà rời Yokohama bằng tàu biển và đến San Francisco. [1]

Đoạn đường trở về Mỹ cho thấy rõ vì sao tuyên bố “đạp xe vòng quanh thế giới” gây tranh cãi. Từ San Francisco, Londonderry đạp xe qua một số chặng và có lúc đi cùng một tay đua tên Mark Johnson. Báo Los Angeles Times ám chỉ rằng các nhân viên đường sắt biết bà đã vượt sa mạc bằng cách nào, nhưng không nói thẳng. Sau đó, bà tiếp tục kết hợp xe đạp với đường sắt, rồi đến Chicago vào ngày 12 tháng 9. Tuyến đi vòng quanh thế giới là có thật; còn quãng đường thực sự đạp xe thì bài viết không cho phép xác định chính xác. [1]

Thành tích thật nằm ở đâu?

Nếu tiêu chuẩn là đạp đủ 10.000 dặm trong 15 tháng, việc sử dụng tàu biển và tàu hỏa khiến tuyên bố chiến thắng khó bảo vệ theo nghĩa chặt chẽ. Những câu chuyện Londonderry kể sau khi trở về, chẳng hạn việc bị cuốn vào chiến tranh Trung–Nhật hoặc bị giam tại Nhật, cũng mang dấu hiệu phóng đại phù hợp với lối báo chí giật gân ở Mỹ cuối thế kỷ 19. Báo chí không chỉ ghi nhận hành trình; nó góp phần tạo ra hình ảnh một nhân vật phi thường để công chúng tiếp tục theo dõi. [1]

Dù vậy, gọi toàn bộ chuyến đi là một trò lừa đảo sẽ làm mất đi phần đáng kể nhất của câu chuyện. Một phụ nữ chưa từng đi xe đạp đã rời gia đình, học một kỹ năng mới, đi qua nhiều quốc gia, tự tìm cách kiếm tiền và thu hút đám đông ở những thành phố xa lạ. Sau khi trở về, bà chuyển gia đình đến New York, từng viết các bài phóng sự giật gân cho New York World dưới bút danh “The New Woman”, sinh người con thứ tư vào năm 1897 và qua đời năm 1947. [1]

Annie Londonderry vì thế không cần bị đặt vào hai lựa chọn đơn giản: nữ anh hùng hoàn toàn trung thực hoặc người dựng chuyện hoàn toàn. Bà thật sự đã đi rất xa và làm được điều bất thường, đồng thời chủ động điều khiển tên tuổi, trang phục, quảng cáo và lời kể. Di sản của bà nằm ở ranh giới ấy: một chuyến đi có thật, một tuyên bố rộng hơn những gì có thể chứng minh, và một bài học sớm về cách truyền thông có thể đưa một con người đi xa hơn chính đôi chân của họ. [1]