Bí ẩn nha khoa năm 1945: Vì sao Liên Xô nắm bằng chứng cái chết của Hitler nhưng vẫn giấu kín?

Vào tháng 5 năm 1945, giữa những đống đổ nát hoang tàn của Berlin sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc, các điều tra viên Liên Xô đã tìm ra manh mối cốt lõi về số phận của Adolf Hitler. Dù nắm trong tay bằng chứng nha khoa xác thực không thể chối cãi từ những người từng chăm sóc răng miệng cho trùm phát xít, Moskva lại chọn cách công bố hoàn toàn ngược lại. Sự bất định và những tin đồn rác được buông ra có chủ đích đã tạo nên một màn sương mù ngoại giao, phản ánh những toan tính chiến lược đầy sắc lạnh trên bàn cờ chính trị quốc tế thời kỳ hậu chiến. [1]

Tàn tích Berlin và lời xác nhận từ phòng khám

Ngay sau khi Đức quốc xã sụp đổ, lực lượng phản gián quân sự SMERSH của Liên Xô tiến vào khu vực xung quanh Phủ Thủ tướng ở trung tâm Berlin, nơi có hầm ngầm Führerbunker. Tại đây, họ thu thập các phần thi thể cháy xém được tìm thấy trong khu vườn bên ngoài và tiến hành khám nghiệm tử thi sơ bộ. [1]

Để giải mã danh tính thi thể, các nhà điều tra đã nhanh chóng tìm ra hai nhân vật quen thuộc với vòm miệng của Hitler: nữ trợ lý nha khoa Käthe Heusermann và kỹ thuật viên phục hình răng Fritz Echtmann. Khi được đưa ra xem xét các hiện vật nha khoa thu giữ từ hiện trường, cả hai lập tức nhận ra những cầu răng đặc trưng và khẳng định chắc nịch đó chính là răng của Hitler. [1]

Lợi ích chiến lược của sự mập mờ thông tin

Mặc dù các cơ quan tình báo và điều tra tại hiện trường đã nắm giữ bằng chứng hữu hình rõ ràng, đường lối công khai của Moskva lại đi theo một hướng hoàn toàn khác. Thay vì xác nhận cái chết để khép lại một chương lịch sử, các tuyên bố chính thức từ Liên Xô liên tục dao động giữa việc phủ nhận đã tìm thấy thi thể và bóng gió rằng Hitler vẫn còn sống trốn thoát đâu đó, chẳng hạn như tại Tây Ban Nha. [1]

Sự mập mờ có chủ đích này mang lại nhiều lợi ích chính trị quan trọng cho Liên Xô trong bối cảnh liên minh giữa Anh, Mỹ và Liên Xô bắt đầu rạn nứt sau hội nghị Yalta. Việc duy trì câu chuyện trùm phát xít còn sống cho phép Moskva gia tăng áp lực lên các đồng minh phương Tây, đặt ra nghi ngờ về sự hợp tác của các nước khác và biện minh cho sự cần thiết phải tiếp tục cảnh giác trước mối đe dọa phát xít. [1]

Cuộc dựng lại sự thật đầy khó khăn của phương Tây

Về phía các nhà điều tra Anh và Mỹ, việc thiếu tiếp cận với bằng chứng vật lý trực tiếp từ Liên Xô khiến họ buộc phải tự chắp vá bức tranh về những ngày cuối cùng trong boongke. Vào tháng 6 năm 1945, các nhân chứng cộm cán bị phía phương Tây giam giữ, bao gồm tài xế Erich Kempka – người cung cấp xăng để thiêu xác – đã được đem ra thẩm vấn riêng và đưa trước báo giới. [1]

Dù các lời khai nhân chứng này cung cấp thông tin trực quan đầu tiên khẳng định Hitler đã chết và thi thể bị tiêu hủy, chúng vẫn vấp phải nghi ngờ do thiếu tài liệu nha khoa đối chiếu. Để giải quyết tình thế này, cơ quan tình báo quân sự Anh đã giao sử gia Hugh Trevor-Roper nhiệm vụ điều tra độc lập, dẫn đến kết luận vào cuối năm 1945 rằng Hitler đã tự sát, dù bức tranh toàn cảnh vẫn chưa hoàn chỉnh. [1]

Những mảnh vỡ tiếp theo trong bóng tối

Trong khi phương Tây loay hoay với các lời khai nhân chứng, các cuộc điều tra nội bộ của Liên Xô vẫn tiếp tục diễn ra sau hậu trường. Vào tháng 5 năm 1946, các nhà điều tra từ cơ quan an ninh nội địa liên kết với NKVD đã quay lại khu vườn Phủ Thủ tướng để khai thác thêm và thu hồi được các mảnh hộp sọ có dấu vết dường như của một phát đạn, nhưng thông tin này tiếp tục bị giấu kín với thế giới bên ngoài. [1]

Phải đến thập niên 1950, khi các thành viên hộ gia đình và nhân cận của Hitler được trả tự do từ các trại giam Xô viết và trở về Đức, những lời kể chi tiết mới dần rò rỉ. Các thủ tục pháp lý tại tòa án Đức cuối cùng đã dẫn đến tuyên bố chính thức về cái chết của Hitler vào năm 1956, đồng thời hé lộ việc Liên Xô từng sở hữu những bằng chứng nha khoa quan trọng mà phương Tây không hề hay biết. [1]

Sách trắng năm 1968 và lăng kính ý thức hệ

Bức màn bí mật chính thức được vén lên phần lớn vào năm 1968 khi nhà báo Liên Xô Lev Bezymenski xuất bản cuốn sách The Death of Adolf Hitler, trong đó lần đầu công bố báo cáo khám nghiệm tử thi cùng nhiều tư liệu bị giữ kín trước đó. Cuốn sách xác nhận việc thu hồi và kiểm tra hài cốt, nhưng lại khăng khăng rằng Hitler chết vì ngộ độc xyanua thay vì phát súng tự sát mà phương Tây đúc kết. [1]

Các sử gia sau này đánh giá sự diễn giải đó mang đậm động cơ ý thức hệ và tuyên truyền của Moskva, nhằm phủ nhận hình ảnh một người lính tự kết liễu bằng súng mà gán cho trùm phát xít cái chết bằng chất độc bị xem là yếu ớt hơn. Điều này khiến phương Tây tiếp tục hoài nghi về các dữ liệu được thả nổi nhỏ giọt theo mục đích chính trị của bên nắm giữ chúng. [1]