Cuộc chiến lịch sử giữa bơ thực vật margarine và bơ thật tại Mỹ

Năm 1947, một quảng cáo trên tạp chí ở Mỹ từng giới thiệu một cách tiện lợi để người dùng tự bóp vỡ gói phẩm màu bên trong bao bì, biến khối bơ thực vật màu trắng nhạt thành màu vàng óng hệt như bơ thật. Chi tiết này hé lộ một giai đoạn lịch sử đầy căng thẳng, khi bơ thực vật từng bị coi là hàng quốc cấm, đánh thuế nặng và phải buôn lậu qua nhiều bang. [1]

Sự ra đời theo đơn đặt hàng và hành trình đến nước Mỹ

Bơ thực vật margarine do nhà sáng chế Hippolyte Mège-Mourièz phát minh vào năm 1869 tại Pháp nhằm đáp ứng yêu cầu tìm kiếm sản phẩm thay thế bơ của Napoleon III. Sản phẩm này có ưu điểm không cần dùng đến sữa, thời gian bảo quản lâu hơn và chi phí sản xuất thấp hơn nhiều so với bơ truyền thống. Sau khi nhanh chóng lan rộng tại thị trường châu Âu, bơ thực vật đã chính thức xuất hiện tại Mỹ vào khoảng năm 1873 để phục vụ nhu cầu tiêu dùng. [1]

Trong những năm đầu có mặt trên thị trường Mỹ, bơ thực vật có màu trắng tự nhiên và được bày bán ngay bên cạnh bơ thật với mức giá kinh tế hơn. Tuy nhiên, phần lớn người tiêu dùng thời điểm đó ít khi lựa chọn sản phẩm này do sự khác biệt về ngoại quan và thói quen ăn uống lâu đời. [1]

Để tăng cường trải nghiệm và hiểu biết cho người đọc, có thể hình dung cảm giác ngạc nhiên của người tiêu dùng thế kỷ 19 khi lần đầu tiên nhìn thấy một khối thực phẩm trắng toát nằm cạnh những bánh bơ vàng óng truyền thống trên kệ hàng.

Ngành công nghiệp bơ sữa phản ứng và lệnh cấm nhuộm vàng

Để thu hút người mua, các nhà sản xuất bắt đầu sử dụng phẩm màu vàng nhằm giúp sản phẩm trông giống bơ thật hơn. Chiến lược này đã mang lại hiệu quả, đồng thời làm dấy lên sự lo ngại lớn trong ngành công nghiệp bơ sữa vì sợ rằng sản phẩm giá rẻ sẽ cạnh tranh trực tiếp và khiến các nhà sản xuất sữa phá sản. [1]

Các nhà vận động hành lang thuộc ngành bơ sữa đã nhanh chóng thuyết phục cơ quan lập pháp các bang ban hành luật đánh thuế đặc biệt và cấm sử dụng phẩm màu nhân tạo. Lý lẽ được đưa ra là bơ thực vật có màu vàng rất dễ bị trà trộn và bán giả làm bơ thật cho người tiêu dùng không hay biết. [1]

Đến đầu thế kỷ 20, Quốc hội Mỹ đã áp dụng mức thuế mười xu mỗi pound đối với mọi loại bơ thực vật có màu vàng. Hơn ba mươi bang tại nước này cũng đồng thời thông qua các lệnh cấm hoàn toàn hành vi nhuộm màu sản phẩm. [1]

Vụ án buôn lậu và các gói phẩm màu tự pha

Sự kết hợp ngặt nghèo giữa các khoản thuế cao và hệ thống luật pháp khắt khe đã vô tình đẩy ngành sản xuất bơ thực vật rơi vào hoạt động kinh doanh ngầm. Tình hình này có nhiều điểm tương đồng với hoạt động của những kẻ buôn lậu rượu trong thời kỳ Cấm rượu tại Mỹ. [1]

Những kẻ buôn lậu đã vận chuyển trót lọt bơ thực vật có màu vào các bang áp dụng lệnh cấm để bán ra thị trường dưới danh nghĩa bơ thật. Hoạt động phi pháp này đã khiến nhiều cá nhân bị phát hiện và phải nhận bản án tù liên bang vì tội buôn bán trái phép. [1]

Để lách luật mà không vi phạm các quy định về phẩm màu, một số hãng sản xuất đã nghĩ ra giải pháp kèm theo gói phẩm màu riêng biệt bên ngoài để người mua tự nhào trộn tại nhà. Đơn cử như thương hiệu Delrich từng thiết kế một túi chứa chất tạo màu nằm ngay bên trong bao bì sản phẩm. [1]

Những thay đổi từ thời chiến và việc bãi bỏ lệnh cấm

Bơ thực vật chỉ thực sự lấy lại được vị thế và sự ưa chuộng trong đời sống người dân qua hai cuộc thế chiến. Nguyên nhân chính là do các chính sách phân phối, bảo quản và tiết kiệm lương thực bắt buộc trong giai đoạn chiến tranh. [1]

Đến năm 1950, mức thuế liên bang áp lên bơ thực vật cuối cùng đã được bãi bỏ dưới sự hậu thuẫn mạnh mẽ của Tổng thống Harry Truman. Bang Wisconsin, nơi vốn được xem là thủ phủ ngành sữa của nước Mỹ, cũng chính thức dỡ bỏ lệnh cấm nhuộm màu cuối cùng vào năm 1967. [1]

Tranh cãi về sức khỏe và cuộc chiến chất béo

Bên cạnh các yếu tố pháp lý, lịch sử của bơ thực vật còn gắn liền với những thay đổi trong nhận thức về dinh dưỡng và sức khỏe con người. Trong những năm 1950, chất béo bão hòa có trong bơ thật bắt đầu được các nghiên cứu liên kết với nguy cơ mắc bệnh tim mạch. [1]

Do lo ngại về chất béo bão hòa, nhiều người tiêu dùng đã chuyển sang lựa chọn bơ thực vật phần lớn chưa bão hòa. Tuy nhiên, xu hướng này đảo ngược vào thập niên 1990 khi các nghiên cứu tiếp theo phát hiện chất béo chuyển hóa hình thành từ quá trình hydro hóa cũng có liên quan đến bệnh tim. [1]

Dù các nhà sản xuất sau này đã cải tiến quy trình để tạo ra các loại bơ thực vật chứa ít chất béo chuyển hóa hơn, cuộc tranh luận kéo dài giữa hai loại sản phẩm vẫn tiếp diễn cho đến tận ngày nay. [1]