Người bán bóng golf ven đường đã bước vào “Fair Extension” như thế nào?

Mỗi khi trời ấm lên ở Bangor, một người đàn ông lại thu gom những quả bóng golf từng nằm dưới tuyết rồi mang đến bán tại một khoảng đất sỏi gần sân bay. Stephen King gọi ông bằng biệt danh “Golf Ball Guy”. Chính hình ảnh bình thường ấy đã gợi cho nhà văn ý tưởng về “Fair Extension”: một quầy hàng ven đường trở thành nơi con người có thể mua thêm may mắn, nhưng phải chuyển tai họa của mình sang người khác. Người bán bóng golf không bước nguyên vẹn vào truyện; King giữ lại địa điểm, dáng vẻ của một người bán hàng xuất hiện theo mùa và cảm giác tò mò do quầy hàng đơn độc tạo ra, rồi thay toàn bộ món hàng bằng một giao kèo đáng sợ. [1]

Chi tiết nào đã khiến King chú ý?

Khung cảnh có thật nằm trên Hammond Street Extension, con đường chạy men theo sân bay ở Bangor, bang Maine. Bên hàng rào sân bay có một khoảng đất sỏi từng được nhiều người bán hàng ven đường sử dụng. Trong số đó, King đặc biệt chú ý đến Golf Ball Guy, người xuất hiện vào mùa xuân và tìm những quả bóng đã bị bỏ lại dưới lớp tuyết tại sân golf thành phố Bangor. Khi thời tiết ấm hơn, số bóng ấy lộ ra, được thu gom và bày bán lại. [1]

Điều đáng nhớ không nằm ở bản thân quả bóng golf, mà ở chuỗi hành động rất rõ: vật bị thất lạc qua mùa đông, có người kiên nhẫn nhặt lại, sau đó biến chúng thành hàng hóa. Với người đi đường, quầy bán ấy có thể vừa quen vừa khó đoán. Nó không thuộc một cửa hiệu cố định và chỉ xuất hiện vào một thời điểm nhất định. King cho biết ý tưởng về “Fair Extension” đến với ông trong một lần trông thấy người bán này. [1]

Quầy bóng golf đã biến đổi ra sao trong truyện?

Trong “Fair Extension”, người dừng xe là Dave Streeter, một người đàn ông đã có gia đình và mắc ung thư phổi giai đoạn cuối. Quầy ven đường gần sân bay không còn bán những món đồ có thể cầm lên và trả tiền theo cách thông thường. Người bán bí hiểm tuyên bố mình đã sống hàng trăm năm và đề nghị kéo dài cuộc đời Streeter. Đổi lại, ông ta đòi một phần thu nhập của khách hàng và yêu cầu Streeter chỉ định người sẽ nhận lấy vận rủi bị chuyển đi. [1]

Sự chuyển hóa này cho thấy King không đơn giản lấy một người thật rồi đổi tên. Chi tiết được giữ lại là tình huống gặp gỡ: một tài xế bắt gặp người bán lạ ở khoảng trống ven đường và quyết định dừng lại. Từ điểm xuất phát ấy, nhà văn thay bóng golf cũ bằng một thứ hàng vô hình là phần đời được kéo dài. Một cuộc mua bán nhỏ, vốn chỉ cần ít tiền và vài quả bóng, trở thành giao dịch liên quan đến tuổi thọ, thu nhập và số phận của người khác. [1]

Vì sao giao kèo không chỉ nói về lòng tham?

Streeter không chọn ngẫu nhiên người gánh tai họa. Anh chỉ vào Tom Goodhugh, người mà anh đã oán giận từ thời trẻ. Theo cốt truyện, Streeter từng làm toàn bộ bài tập cho Goodhugh, rồi chứng kiến người kia nhận điểm số xuất sắc. Sau đó, Goodhugh kết hôn với bạn gái cũ của Streeter, xây dựng một doanh nghiệp sinh lời, có gia đình thành đạt và sống sung túc. Đề nghị của người bán vì thế trao cho Streeter không chỉ cơ hội sống tiếp mà còn khả năng trả đũa. [1]

Sau giao kèo, bệnh của Streeter thuyên giảm, công việc và đời sống gia đình của anh tiến triển thuận lợi. Cùng lúc đó, Goodhugh lần lượt mất đi những điều từng khiến Streeter ghen tức: vợ qua đời vì ung thư vú, doanh nghiệp thất bại và các con gặp nhiều biến cố nghiêm trọng. Hai đường đời vận động ngược chiều làm rõ cơ chế của món hàng bí hiểm. Đây không phải vận may được tạo thêm cho thế giới; nó giống một khoản lợi bị lấy từ người này để trao cho người khác. [1]

Vì vậy, sức nặng của câu chuyện nằm ở lựa chọn của Streeter. Bệnh tật đặt anh vào hoàn cảnh tuyệt vọng, nhưng người bán vẫn buộc anh nêu tên một nạn nhân. Giao kèo biến nỗi ấm ức âm thầm thành quyết định có hậu quả cụ thể. Streeter phải chấp nhận rằng cuộc sống tốt đẹp hơn của mình gắn với sự suy sụp của Goodhugh. Yếu tố siêu nhiên chỉ mở cánh cửa; lòng oán hận mới khiến nhân vật bước qua. [1]

Bangor trở thành Derry bằng cách nào?

King đặt “Fair Extension” tại Derry, địa danh hư cấu quen thuộc trong sáng tác của ông, thay vì gọi thẳng tên Bangor. Chính nhà văn giải thích rằng Derry là Bangor dưới một tên khác. Trong trường hợp này, mối liên hệ hiện ra rất cụ thể: con đường men theo sân bay, khoảng đất sỏi cạnh hàng rào và một người bán hàng khiến tài xế chú ý đều bắt nguồn từ cảnh quan đời thường ở Bangor. [1]

Đổi tên thành phố không làm mất dấu nơi có thật, mà cho phép King thay đổi ý nghĩa của nó. Khoảng đất sỏi vẫn đủ bình thường để một quầy hàng xuất hiện mà không gây náo động, nhưng khi nằm trong Derry, nó có thể trở thành điểm tiếp xúc giữa đời sống hằng ngày và điều siêu nhiên. Hiệu quả đến từ sự chênh lệch ấy: giao kèo khủng khiếp không diễn ra trong lâu đài hay nghi lễ bí mật, mà bắt đầu ở nơi một người lái xe có thể tiện đường ghé lại. [1]

Người thật còn lại bao nhiêu trong nhân vật hư cấu?

Lời kể của King chỉ gắn Golf Ball Guy với khoảnh khắc nảy ra ý tưởng; nó không cho thấy người bán ngoài đời có tính cách, lời nói hay năng lực giống nhân vật trong truyện. Biệt danh cũng mô tả công việc của ông chứ không xác định tên riêng. Bởi vậy, hợp lý hơn khi xem ông là nguồn cảm hứng cho tình huống và bối cảnh, không phải nguyên mẫu đầy đủ của người chuyên bán những giao kèo đổi vận. [1]

Phần King đưa thêm vào mới quyết định câu chuyện: căn bệnh của Streeter, mối oán hận với Goodhugh, điều kiện chuyển tai họa và sự đảo chiều giữa hai gia đình. Những yếu tố đó kéo trọng tâm khỏi người bán bóng golf để hướng vào câu hỏi đạo đức: một người sẽ làm gì khi có thể cứu mình bằng cách chủ động gây họa cho người khác? Quầy hàng có thật cung cấp cánh cửa bước vào truyện, còn lựa chọn của Streeter tạo nên nỗi bất an ở phía sau cánh cửa ấy. [1]

Câu chuyện hình thành từ một quan sát nhỏ chứ không cần một sự kiện ly kỳ ngoài đời. Một người thu gom đồ vật bị bỏ quên, một chỗ bán hàng cạnh sân bay và một cái tên đường có chữ “Extension” đã được King sắp xếp lại thành nơi rao bán sự kéo dài cuộc sống. Sau khi biết xuất phát điểm ấy, hình ảnh Golf Ball Guy trở nên đáng nhớ theo một cách khác: ông không phải nhân vật đáng sợ, nhưng quầy hàng của ông đã giúp nhà văn tìm ra sân khấu thích hợp cho một lựa chọn đáng sợ. [1]