Những lá thư không gửi giúp John Steinbeck viết East of Eden ra sao?

Trước khi viết East of Eden, John Steinbeck thường dùng bút chì viết hơn 1.000 từ dưới dạng một lá thư, rồi mới dành thêm bốn hoặc năm giờ cho tiểu thuyết. Những lá thư đầu tiên hướng đến hai con trai Thom và John, nhưng không bao giờ được gửi. Nghi thức ấy giúp trả lời câu hỏi trung tâm của quá trình sáng tác: làm thế nào một nhà văn có thể bắt đầu công việc lớn khi vẫn mang theo nỗi lo về năng lực, gia đình và chính bản thảo của mình? [1]

Lịch viết kéo dài từ ngày 29 tháng 1 đến ngày 1 tháng 11 năm 1951. Trong khoảng thời gian đó, Steinbeck duy trì việc viết thư mỗi sáng, dù sau này người nhận trong tưởng tượng chuyển từ các con sang biên tập viên Pascal Covici. Lá thư không phải nguyên nhân duy nhất tạo nên cuốn tiểu thuyết, nhưng nó cho thấy một nghi thức riêng tư có thể mở đường cho lao động sáng tạo đều đặn. [1]

Vì sao ông viết thư trước khi viết tiểu thuyết?

Steinbeck dự định chia cuốn sổ thành hai phần rất cụ thể: trang bên trái dành cho tiểu thuyết, trang bên phải dành cho thư gửi Thom và John. Cách sắp xếp này đặt hai công việc cạnh nhau ngay trên mặt giấy. East of Eden vừa là dự án văn chương tham vọng, vừa được ông hình dung như một món quà dành cho các con, chứa những điều ông muốn truyền lại. [1]

Một lá thư luôn có người nhận, vì thế nó tạo ra điểm bắt đầu rõ hơn một trang giấy trắng. Steinbeck có thể mở ngày làm việc bằng cách nói với một người cụ thể thay vì lập tức đối diện với toàn bộ quy mô của cuốn tiểu thuyết. Khi người nhận chuyển thành Covici, hình thức trò chuyện ấy vẫn được giữ lại. Điều quan trọng dường như là sự hiện diện của một độc giả trong tâm trí, không phải việc lá thư có thực sự đến tay ai hay không. [1]

Nỗi bất an được xử lý như thế nào?

Steinbeck từng có thời gian nghi ngờ gay gắt năng lực viết của chính mình. Những nhật ký trong giai đoạn ông viết The Grapes of Wrath cho thấy ông chú ý nhiều đến khuyết điểm cá nhân và lo rằng thành công có thể không kéo dài. Những cảm giác ấy không biến mất khi ông bắt tay vào East of Eden. Các lá thư buổi sáng tiếp tục ghi lại lo lắng về việc viết và sự xa cách với hai con trai. [1]

Có thể diễn giải nghi thức này như một cách dành cho nỗi sợ một chỗ riêng trên giấy. Sau khi viết ra những băn khoăn, Steinbeck chuyển sang phần việc khác trong ngày: xây dựng tiểu thuyết. Điều đó không chứng minh rằng lo âu giúp sáng tạo tốt hơn. Nó chỉ cho thấy ông không đợi đến khi hoàn toàn tự tin mới làm việc. Sự nghi ngờ và kỷ luật vẫn có thể tồn tại cùng lúc. [1]

Thom và John ảnh hưởng đến câu chuyện ra sao?

East of Eden lấy bối cảnh thung lũng Salinas ở California và đưa những mô-típ từ câu chuyện Adam, Eve, Cain và Abel vào đời sống thế kỷ 20. Steinbeck muốn kể cho các con về thiện và ác, sức mạnh và yếu đuối, yêu và ghét, đẹp và xấu. Với ông, những mặt đối lập ấy không tách rời mà cùng tham gia vào cách con người lựa chọn và tạo ra điều mới. [1]

Viết cho hai con giúp những chủ đề rộng lớn có một địa chỉ cụ thể. Thay vì chỉ nói về thiện và ác như các khái niệm trừu tượng, Steinbeck có thể nghĩ đến điều một câu chuyện cần trao lại cho những đứa trẻ đang lớn. Ông cũng muốn người đọc nhận ra gia đình của mình trong tác phẩm, như thể câu chuyện riêng của các con có thể mở ra hình ảnh một gia đình và một người hàng xóm mà nhiều người cùng nhận biết. [1]

Kỷ luật đã tạo nhịp viết thế nào?

Trình tự mỗi sáng của Steinbeck khá ổn định: viết thư bằng tay, dùng bút chì, sau đó dành nhiều giờ cho East of Eden. Việc viết hơn 1.000 từ trước phiên làm việc chính cho thấy lá thư không chỉ là vài dòng khởi động. Nó chiếm một phần đáng kể trong ngày sáng tác và tạo ra một bước chuyển lặp lại từ suy nghĩ riêng tư sang câu chuyện hư cấu. [1]

Có thể hình dung bằng một ví dụ đời thường: một người luôn bắt đầu công việc bằng cùng một thao tác chuẩn bị sẽ không phải mỗi sáng quyết định lại có nên mở tài liệu hay không. Thao tác ấy không làm thay phần khó, nhưng giảm số lựa chọn trước khi bắt đầu. Với Steinbeck, lá thư dường như giữ vai trò cây cầu giữa tâm trạng buổi sớm và nhiều giờ tập trung vào bản thảo. Đây là cách đọc hợp lý từ thói quen được ghi lại, không phải công thức áp dụng cho mọi nhà văn. [1]

Vì sao những lá thư không gửi vẫn đáng đọc?

Những lá thư không hoàn thành chức năng thông thường của thư từ, vì Steinbeck chưa từng gửi chúng. Sau khi ông qua đời, chúng được xuất bản trong Journal of a Novel: The East of Eden Letters. Từ đó, phần chữ từng phục vụ quá trình chuẩn bị trở thành tư liệu cho thấy một cuốn tiểu thuyết hình thành cùng với những mục tiêu, lo lắng và giờ làm việc đều đặn của tác giả. [1]

Giá trị của chúng không nằm ở một công thức sáng tác có thể sao chép nguyên xi. Thói quen ấy gắn với hoàn cảnh riêng của Steinbeck: hai người con ở xa, một biên tập viên cụ thể và mong muốn kể một câu chuyện lớn cho những người ông nghĩ đến khi viết. Điều đáng nhớ hơn là East of Eden không ra đời sau khi mọi hoài nghi đã biến mất. Những lá thư giúp thấy nhà văn vẫn mang theo nỗi bất an, nhưng mỗi sáng ông biến nó thành điểm khởi đầu cho công việc tiếp theo. [1]