Nhật ký bí mật trên trang notebook của John Steinbeck: Nơi đại văn hào đối thoại với chính mình

Năm 1951, đại văn hào từng đạt giải Pulitzer John Steinbeck bắt tay vào viết East of Eden, cuốn tiểu thuyết mà ông coi là tác phẩm lớn nhất và quan trọng nhất trong sự nghiệp của mình. Tuy nhiên, thay vì chỉ viết bản thảo thông thường, ông đã biến cuốn sổ tay khổ lớn do biên tập viên tặng thành một cuộc đối thoại nội tâm độc đáo: các trang bên phải dành cho cuốn tiểu thuyết, còn các trang bên trái là những lá thư viết tay gửi người bạn đồng hành nhưng chưa bao giờ được gửi đi. [1]

Cuốn sổ tay hai mặt và lời nhắn gửi biên tập viên

Mọi chuyện bắt đầu vào tháng 1 năm 1951 khi Pascal Covici, biên tập viên tại nhà xuất bản Viking Press và là người bạn thân thiết suốt 16 năm của Steinbeck, trao cho ông một cuốn sổ tay lớn. Thay vì dùng nó như một tập giấy nháp thông thường, Steinbeck nảy ra ý định sử dụng trang bên phải cho bản thảo East of Eden và dùng toàn bộ trang bên trái để viết các lá thư hàng ngày bằng bút chì cho Covici. Dù được địa chỉ hóa gửi đến biên tập viên, những dòng chữ này chưa từng được gửi qua bưu điện và ban đầu không hề có mục đích xuất bản. Thói quen này được ông duy trì đều đặn suốt các ngày làm việc từ ngày 29 tháng 1 đến ngày 1 tháng 11 năm 1951. [1]

Ngay từ dòng đầu tiên của phần nhật ký, Steinbeck đã thể hiện tâm thế đặc biệt đối với công trình sắp tới. Ông khẳng định dự án này sẽ là cuốn sách khó khăn nhất mà ông từng thử sức, dù trước đó ở tuổi 48, ông đã sở hữu những tác phẩm lừng lẫy như Of Mice and Men, Cannery Row hay The Grapes of Wrath – cuốn sách đã mang lại cho ông giải thưởng Pulitzer danh giá 11 năm trước đó. Trong suy nghĩ của Steinbeck lúc ấy, mỗi người viết dường như chỉ có một cuốn sách thực sự trong đời, và đây chính là tác phẩm ông đã ấp ủ từ rất lâu. [1]

Gửi gắm lịch sử gia đình và tâm sự cho hai con trai

Trang bên trái của cuốn sổ không chỉ ghi lại tiến độ sáng tác mà còn tiết lộ East of Eden mang tính chất vô cùng cá nhân. Steinbeck tự nhận tác phẩm này là sự kết hợp giữa hai câu chuyện: lịch sử của vùng quê nơi ông sinh ra và câu chuyện của chính bản thân ông. Bối cảnh thung lũng Salinas quen thuộc cùng dòng họ Hamilton trong tiểu thuyết chính là gia đình bên ngoại của tác giả. Nhân vật Samuel Hamilton được xây dựng từ người ông ngoại, còn cô giáo vùng quê Olive Hamilton chính là hình mẫu ngoài đời thực của mẹ ông. [1]

Sự hiện diện của tác giả còn sâu sắc hơn khi ông đưa chính mình dưới vai trò người kể chuyện vào các chương sách. Mục đích của việc đưa dấu ấn cá nhân đậm nét này xuất phát từ mong muốn nhắn gửi tới hai người con trai nhỏ của ông khi đó mới 6 và 4 tuổi là Thom và John. Steinbeck chia sẻ rằng ông viết cuốn sách này không phải để các con đọc ngay lúc đó, mà là quà tặng khi chúng đã trưởng thành và trải qua những thăng trầm của cuộc sống, giúp các con hiểu được gốc rễ nguồn cội của mình thông qua người cha. [1]

Nghi ngờ bản thân và chiếc hộp gỗ tự tay chạm khắc

Trong suốt mười tháng làm việc miệt mài, trang nhật ký bên trái trở thành nơi Steinbeck giải tỏa những nỗi lo âu, nghi ngờ bản thân cũng như những trăn trở về mặt tư tưởng. Ông nhận thức rõ rằng các khái niệm triết học và môtíp Kinh thánh mà mình lồng ghép vào tác phẩm sẽ tạo ra những thách thức lớn cho người đọc. Những dòng suy ngẫm này thể hiện tâm trạng của một nhà văn đang dồn toàn bộ tâm huyết vào một công trình nghệ thuật mang tính bước ngoặt nhưng cũng đầy rủi ro. [1]

Khi hoàn thành bản thảo dài khoảng 250.000 từ, Steinbeck đã tự tay chạm khắc một chiếc hộp gỗ thủ công để đựng toàn bộ tập bản thảo và trao tặng nó cho Covici. Trên nắp hộp, ông để lại một lời đề tặng xúc động, nhắc lại kỉ niệm biên tập viên từng xin ông một chiếc hộp chứa tất cả những gì ông có. Chiếc hộp gỗ cùng tập bản thảo và phần nhật ký chéo trang đó sau này đã trở thành một di sản tư liệu quý giá, minh chứng cho quá trình lao động nghệ thuật thầm lặng của đại văn hào. [1]

Phản ứng của giới phê bình và sức sống bền bỉ của tác phẩm

Khi nhà xuất bản Viking chính thức phát hành East of Eden vào tháng 9 năm 1952, cuốn sách nhanh chóng thu hút sự chú ý của đông đảo độc giả và trở thành tác phẩm bán chạy. Tuy nhiên, giới phê bình thời bấy giờ lại đưa ra những phản hồi khá khắt khe. Nhiều nhà lý luận cho rằng khung môtíp Kinh thánh mà Steinbeck dày công xây dựng suốt mười tháng là quá thô vụng và nặng nề. Sự đón nhận trái chiều này đúng như những gì Steinbeck từng dự đoán trước trong các trang nhật ký gửi Covici. [1]

Bất chấp những lời chê bai ban đầu từ giới phê bình, Steinbeck chưa bao giờ thay đổi đánh giá của mình về tác phẩm. Mười năm sau khi cuốn sách xuất bản, ông được xướng tên nhận giải Nobel Văn học. Theo thời gian, tác phẩm mà ông coi là duy nhất của đời mình đã đạt doanh số vượt xa nhiều cuốn sách từng được giới phê bình đánh giá cao hơn lúc bấy giờ. Sau khi Steinbeck qua đời, những lá thư viết tay bên trang trái cuốn sổ đã được tập hợp và xuất bản dưới tên Journal of a Novel: The East of Eden Letters, mở ra một góc nhìn chân thực về thế giới nội tâm của ông. [1]