D.B. Cooper nhảy dù cùng 200.000 USD vào màn đêm và biến mất khỏi hồ sơ FBI

Đúng 2 giờ 50 phút chiều giờ PST ngày 24 tháng 11 năm 1971, chuyến bay Flight 305 của hãng Northwest Orient Airlines khởi hành đúng giờ từ Portland, Oregon để đến Seattle, Washington. Ở hàng ghế cuối cùng mang số 18-E, một người đàn ông da trắng khoảng giữa 40 tuổi, tóc đen, mắt nâu gọi một ly bourbon pha 7-Up từ tiếp viên hàng không. Ông ta mặc áo sơ mi trắng, cà vạt đen mỏng, bộ vest đen hoặc nâu, khoác áo mưa đen và đi giày nâu. Người đàn ông này lên máy bay dưới cái tên giả Dan Cooper. Ngay sau khi máy bay cất cánh, ông ta trao một mẩu giấy cho tiếp viên Schaffner đang ngồi ở ghế dự bị phía sau. Ban đầu, Schaffner tưởng đó chỉ là mảnh giấy ghi số điện thoại của một doanh nhân cô đơn nên đã bỏ vào ví mà không mở ra xem. [1]

Thấy nữ tiếp viên không chú ý, Cooper ghé sát thì thầm với Schaffner: «Thưa cô, tốt hơn là cô nên nhìn mẩu giấy đó. Tôi có một quả bom». Schaffner mở mẩu giấy ra và nhìn thấy những dòng chữ viết bằng bút dạ, toàn bộ là chữ hoa ngăn nắp: «Thưa cô—Tôi có một quả bom trong chiếc cặp và muốn cô ngồi cạnh tôi». Khi nữ tiếp viên yêu cầu xem bom, Cooper mở chiếc cặp của mình ra. Trước mắt Schaffner là một bình ắc quy hình trụ lớn nối với các sợi dây cùng hai hàng bốn ống màu đỏ mà cô cho là thuốc nổ. [1]

Kẻ mang danh tính giả Dan Cooper thực sự là ai, và bằng cách nào một người đàn ông mang theo bom giữa ban ngày lại có thể biến mất hoàn toàn không dấu vết khỏi mọi hồ sơ điều tra sau đó? [1]

Mẩu giấy trong ví và ly bourbon ở ghế 18-E

Khi bước lên chiếc máy bay chở 36 hành khách cùng 6 thành viên phi hành đoàn, người đàn ông tự xưng Dan Cooper chỉ mang theo một chiếc cặp đen và một túi giấy màu nâu. Trên chuyến bay, Cơ trưởng William A. Scott, Phó cơ trưởng William 'Bill' J. Rataczak và kỹ sư bay Harold E. Anderson điều khiển buồng lái, còn các tiếp viên Alice Hancock, Tina Mucklow và Florence Schaffner túc trực dưới khoang khách. Hành khách Richard Simmons nhìn thấy một tiếp viên nhận cuộc gọi rồi «khuôn mặt cô trở nên thất thần» khi biết chuyện gì đang xảy ra. [1][2]

Yêu sách của kẻ không tặc nhanh chóng được chuyển xuống mặt đất: ông ta đòi 200.000 USD tiền mặt đặt trong một ba lô trước 5 giờ chiều, kèm theo hai chiếc dù trước và hai chiếc dù sau. Việc đòi hai bộ dù là một nước cờ ngầm ám chỉ rằng ông ta sẽ bắt một con tin nhảy cùng, từ đó buộc nhà chức trách phải cung cấp những chiếc dù hoạt động thật sự. Từ mặt đất, Donald Nyrop, chủ tịch của Northwest Airlines lúc đó, đã lập tức cho phép thanh toán khoản tiền chuộc và ra lệnh cho tất cả nhân viên phải hợp tác với kẻ không tặc. [1]

Dù hiểm họa cận kề, bầu không khí trong buồng khách vẫn diễn ra bình lặng đến kỳ lạ. Hành khách William Mitchell từ Redmond, Washington, ngồi ở băng ghế đối diện với Cooper kể lại rằng không ai có ý niệm gì về những việc ông ta đang làm. Một nhân chứng khác là Robert B. Gregory từ Sumner, Washington, mô tả người đàn ông này: «Ông ta rất thư thái, ngồi ở hàng ghế sau bên mạn phải tàu bay». Tiếp viên Tina Mucklow cũng cảm nhận rõ sự điềm tĩnh khác thường ấy: «Ông ta không hề hồi hộp. Trông ông ta khá tử tế, không hề độc ác hay khó chịu». [2][1]

Trong suốt thời gian máy bay lượn vòng chờ giao dịch, người đàn ông còn bộc lộ sự quen thuộc đáng kinh ngạc với địa hình địa phương. Nhìn qua cửa sổ mạn sổ, ông ta nhận xét: «Dưới kia trông giống Tacoma đấy». Đến khi Mucklow thông báo dù đang được điều động từ Căn cứ Không quân McChord, ông ta lập tức lưu ý một chi tiết chính xác rằng McChord chỉ cách sân bay Sea-Tac đúng 20 phút lái xe. Khi nữ tiếp viên hỏi vì sao lại chọn Northwest Airlines, ông ta bật cười: «Không phải vì tôi thù hằn gì hãng bay của cô, chỉ là tôi có mối ấm ức thôi», rồi giải thích rằng chuyến bay này đơn giản là phù hợp với nhu cầu của mình. [1]

Cuộc giao dịch trên đường băng tối ở Sea-Tac

Dưới mặt đất, các yêu sách được giới chức đáp ứng trong sự gấp rút. Khi được thông báo dù quân sự đang được chuẩn bị đưa tới, ông ta lập tức bác bỏ và đòi hỏi phải có dù thể thao thay thế, bởi loại dù thể thao cho phép người nhảy rơi tự do không giới hạn thay vì tự động bung ra sau 200 feet như dù quân đội. Hai chiếc dù dự phòng sau đó được gom vội từ một câu lạc bộ nhảy dù địa phương, còn hai chiếc dù chính lấy từ một phi công nhào lộn gần đó. Cùng lúc, 200.000 USD gồm đúng 10.000 tờ mệnh giá 20 USD không đánh dấu được nhận từ Seattle First National Bank, đựng trong một chiếc túi nặng khoảng 19 pound (8,5 kg). Trước khi bàn giao, FBI đã kịp chụp microfilm toàn bộ số tiền chuộc, với phần lớn tờ tiền mang số sê-ri bắt đầu bằng chữ «L» do Ngân hàng Dự trữ Liên bang San Francisco phát hành. [2][1]

Khoảng 5:46 chiều theo giờ PST, chuyến bay 305 hạ cánh xuống sân bay Sea-Tac và lăn bánh vào đỗ tại một đường băng ít được chiếu sáng, nằm cách xa nhà ga chính. Để tiếp cận chiếc Boeing mà không bị nghi là cảnh sát, Al Lee, người quản lý hoạt động tại Seattle của hãng Northwest, được chỉ định mang tiền tới và phải thay sang thường phục. Phía trên khoang, cơ trưởng William Scott yêu cầu hành khách ngồi yên tại chỗ cho đến khi phối hợp xong với «người bạn ở phía sau» rồi mới cho phép họ rời đi. Trong lúc hỗn loạn, một quan chức của Cục Hàng không Liên bang (FAA) bước lên máy bay nhằm thuyết phục ông ta đầu hàng, nhưng người đàn ông chỉ đáp lại gọn lỏn: «Bắt đầu đi thôi». [1][2]

Thấy tiền chuộc được giao bằng túi vải thay vì ba lô như yêu cầu, ông ta rút dao bỏ túi cắt bỏ tán của một chiếc dù dự phòng rồi nhét một phần tiền vào chiếc túi dù rỗng. Giữa lúc chuẩn bị, ông ta nói đùa rồi đưa một gói tiền cho nữ tiếp viên Florence Mucklow khi cô hỏi xin, nhưng cô lập tức trả lại vì quy định của hãng nghiêm cấm nhân viên nhận tiền thưởng. [1]

Toàn bộ hành khách và phần lớn phi hành đoàn rời khỏi máy bay, chỉ còn lại Mucklow và tổ bay ba người tiếp tục chuyến hành trình chưa định ngày về. Việc tiếp nhiên liệu kéo dài hơn dự tính khiến bầu không khí trong khoang dần trở nên ngột ngạt. Qua điện đàm, cơ trưởng Scott thông báo xuống mặt đất về tình trạng căng thẳng: «Chúng tôi chỉ còn một tiếp viên ở lại với người này. Tôi hy vọng xe chở xăng đã đầy. Ông ta đang bắt đầu sốt ruột lắm rồi». [2]

Cú nhảy vào màn đêm phía trên hồ Merwin

Trước khi rời đường băng, Cooper yêu cầu phi hành đoàn lập lộ trình bay về hướng đông nam đến Mexico City với tốc độ tối thiểu khoảng 100 hải lý/giờ để máy bay không bị mất kiểm soát, đồng thời giữ độ cao tối đa 10.000 feet. Ông ta buộc tổ lái phải hạ càng đáp, hạ cánh tà xuống 15 độ và tuyệt đối không tạo áp suất khoang hành khách. Phó cơ trưởng Rataczak thông báo rằng cấu hình bay nặng nề này giới hạn tầm bay của phi cơ xuống còn khoảng 1.000 dặm, buộc phải nạp thêm nhiên liệu trước khi vào lãnh thổ Mexico. Sau khi tính toán, Cooper và phi hành đoàn thống nhất sẽ dừng tiếp nhiên liệu tại Sân bay Quốc tế Reno–Tahoe. [1]

Khoảng 7:40 tối, Flight 305 cất cánh lần hai vào bầu trời đêm với năm người duy nhất trên khoang: Cooper, tiếp viên Mucklow, cơ trưởng Scott, phó cơ trưởng Rataczak và kỹ sư bay Anderson. Việc lựa chọn dòng Boeing 727 mang tính thiết yếu cho kế hoạch đào tẩu, bởi đây là mẫu máy bay thương mại duy nhất có thể nhảy dù an toàn nhờ cửa thoát hiểm phía sau nằm lùi hẳn về sau và bên dưới các động cơ. Ngay sau khi máy bay rời mặt đất, Cooper lập tức nhốt cô Mucklow vào buồng lái cùng ba thành viên phi hành đoàn, để lại toàn bộ khoang hành khách mênh mông cho riêng mình. [1][2]

Trên không trung, hai máy bay tiêm kích F-106 từ Căn cứ Không quân McChord cùng một máy bay huấn luyện Lockheed T-33 lập tức bám theo chiếc 727. Để giữ vị trí bọc hậu và nằm ngoài tầm quan sát của Cooper, các phi công quân sự buộc phải liên tục bay lượn theo hình chữ S. Trong buồng lái, cơ trưởng Scott thực hiện lần liên lạc cuối cùng với Cooper qua bộ đàm khi chiếc phản lực đang bay phía trên Hồ Merwin trên Sông Lewis ở miền Nam Washington. [1][2]

Suốt chặng đường bay thấp, các phi công quân sự bám đuổi cho biết họ không hề nhìn thấy ai nhảy dù từ chiếc 727. Một phát ngôn viên Không quân Mỹ giải thích rằng nếu người đó rơi tự do khoảng 1.000 feet trước khi bung dù, màn đêm đen đặc sẽ xóa sạch mọi dấu vết thị giác. Khi máy bay chạm bánh xuống đường băng Reno, Cooper đã không còn trên khoang; biến mất cùng ông ta là món tiền chuộc, thiết bị nổ được cho là bom và hai chiếc dù. [2]

Bóng ma D.B. Cooper giữa hành lang rừng núi

Ngay ngày 26 tháng 11 năm 1971, báo New York Times mô tả vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ, nhấn mạnh khoản tiền chuộc 200.000 USD là con số lớn nhất từng được trả trong một vụ không tặc ở Hoa Kỳ, đồng thời ghi nhận đây là lần đầu tiên trong lịch sử có một kẻ không tặc nhảy dù từ máy bay. Khi mua vé một chiều bằng tiền mặt tại quầy của Northwest Orient Airlines ở Sân bay Quốc tế Portland, người đàn ông này dùng tên Dan Cooper. Tuy nhiên, bản tin ngày hôm đó lại đưa tin FBI xác định danh tính kẻ không tặc là «D. B. Cooper», một cái tên bắt nguồn từ sai sót của một phóng viên nhưng nhanh chóng gắn chặt vào hồ sơ vụ án. [2][1]

Tại mặt đất, lực lượng chức năng lập tức giăng lưới. Đặc vụ FBI Julius Mattson phụ trách tại Portland cho biết cuộc tìm kiếm tập trung bắt đầu từ khu vực Amboy thuộc bang Washington, ngay phía nam Hồ Merwin. Màn đêm và rừng rậm hiểm trở không dập tắt được mối lo về sự am hiểu địa bàn của kẻ đào tẩu, khi một đặc vụ FBI tại Portland nhận xét về khu vực ông ta nhảy xuống: «Đó không phải là một điểm tiếp đất tồi nếu gã này biết rõ mình đang làm gì». [2]

Phạm vi truy lùng nhanh chóng lan rộng ra khắp vùng Tây Bắc. Đến năm 1972, báo New York Times đưa tin chiến dịch tìm kiếm của nhà chức trách đã trải dài trong một hành lang 500 dặm gồm núi non và thung lũng sông cắt qua bốn bang miền Tây. Giữa cuộc rà soát gắt gao, một loạt thư từ nặc danh gửi tới, trong đó có ít nhất một bức thư mang giọng khoe khoang được cho là do chính kẻ không tặc viết, cùng một lá thư khác từ người tự xưng là anh trai ông ta, đã dẫn các đặc vụ FBI đi sai đường khắp bờ Tây nước Mỹ. [2][3]

Trong năm 1972, có ít nhất năm vụ không tặc khác cố bắt chước màn nhảy dù của ông ta, nhưng không một ai thực hiện thành công. Max Shaffer, Trưởng bộ phận An ninh của FAA tại vùng Seattle, công khai tuyên bố ông tin rằng «D.B. Cooper» đã chết và một ngày nào đó thợ săn sẽ tìm thấy bộ xương của người này ở Oregon hoặc Washington. Dù vậy, tròn một năm sau vụ cướp, FBI vẫn hầu như không biết gì về lý lịch của «D.B. Cooper» và chỉ có ý niệm mờ nhạt về ngoại hình của ông ta. [3]

Bọc tiền mục nát bên bờ sông Columbia

Ngày 10 tháng 2 năm 1980, cậu bé tám tuổi Brian Ingram cùng gia đình cắm trại trên bờ sông Columbia tại bãi cát Tena Bar. Trong lúc đào cát để nhóm một hố lửa, bàn tay Ingram chạm phải ba bó tiền chuộc đã mục nát. Những sợi dây thun buộc quanh ba bó tiền vẫn còn nguyên vẹn nhưng vừa chạm vào liền vỡ vụn, các mép tiền xung quanh đều bị hư hỏng nghiêm trọng. Theo hồ sơ của FBI, số tiền Ingram nhặt được là 5.800 USD, dù một số tài liệu khác ghi con số khoảng 6.000 USD. [5][6][1]

Vị trí tìm thấy tiền lập tức đặt ra một dấu hỏi lớn: bãi cát Tena Bar nằm cách tọa độ nhảy dù được báo cáo phía trên thị trấn Ariel, bang Washington khoảng 30 km, và hoàn toàn không có lý do rõ ràng nào giải thích vì sao số tiền lại trôi dạt đến đây. Vào cuộc khảo sát hiện trường, nhà địa chất Leonard Palmer đưa ra «Lý thuyết Rửa trôi Washougal». Ông nhận định rằng tiền có thể đã rơi xuống một nhánh suối gần Ariel, rồi theo các dòng chảy tự nhiên đổ vào sông Columbia trước khi tấp vào bờ cát. [5]

Nhiều năm sau, nhà cổ sinh vật học Tom Kaye dẫn đầu một nhóm nghiên cứu tiến hành hàng loạt thí nghiệm về đất, nước và dòng chảy trên sông Columbia để xác định số phận số tiền của Cooper. Kaye đã ứng dụng bản đồ vệ tinh cùng hệ thống định vị GPS — những công nghệ hoàn toàn chưa có vào năm 1971 — để xác định chính xác vị trí Ingram tìm thấy món tiền, qua đó tính toán các tọa độ chính xác hơn cho vùng tiếp đất của kẻ không tặc. [6][4]

Để giải mã việc tiền trôi dạt tự nhiên hay từng bị chôn cất ngay sau đêm đào tẩu, nhóm nghiên cứu đã tiến hành thí nghiệm gắn các xấp tiền vào dây câu và thả xuống sông Columbia. Kết quả thử nghiệm ngâm tiền trong bể nước cho thấy một bó tiền sẽ chìm xuống chỉ sau vài phút; khi chìm, các tờ tiền xòe bung ra, khiến bề mặt của hầu hết các tờ tiếp xúc trực tiếp với nước sông. [6][5]

Tảo cát mùa hè khép lại hồ sơ 45 năm

Song song với các thử nghiệm dòng chảy, nhóm nghiên cứu của Kaye sử dụng kính hiển vi điện tử để phân tích phấn hoa bám trên chiếc cà vạt Cooper bỏ lại, nhằm tìm hiểu xem chúng có đến từ một vùng địa lý cụ thể nào không. Đến năm 2020, một nghiên cứu trên tạp chí *Scientific Reports* đã phát hiện ra loài tảo cát trên một tờ tiền Cooper, chứng minh tiền từng bị ngâm trong nước trước khi bị cát vùi lấp. Khi tiến hành thí nghiệm chôn tiền trong cát bão hòa tảo cát, các nhà khoa học nhận thấy tảo chỉ có thể thâm nhập vài milimét từ mép giấy và chỉ gồm những loài kích thước nhỏ, hoàn toàn không tương đồng với bằng chứng thực tế thu được từ tờ tiền của Cooper. Đáng kinh ngạc hơn, thành phần loài tảo cát cho thấy tờ tiền bị ngâm nước vào mùa hè chứ không phải cuối tháng 11 khi vụ cướp xảy ra. Phát hiện này loại trừ phần lớn các lý thuyết hiện tại về vụ án, đồng thời gợi ý việc sử dụng tảo cát như một phương pháp khả thi để xác định mốc thời gian theo mùa trong giám định pháp y. [6][5]

Trước khi khoa học hiện đại đưa ra manh mối về loài tảo mùa hè, các điều tra viên đã lần theo hàng loạt giả thuyết khác nhau. Khoảng năm 2007, đặc vụ Larry Carr tiếp quản vụ án tại Seattle và đưa ra nhận định rằng Cooper có thể từng phục vụ trong Không quân Mỹ. Trong lúc theo dõi các cuộc thảo luận chưa từng hạ nhiệt trên diễn đàn Internet, Carr phát hiện mối liên hệ đáng chú ý với bộ truyện tranh Pháp-Canada mang tên *Dan Cooper*, trong đó có một tập xuất bản gần thời điểm xảy ra vụ không tặc với hình bìa vẽ nhân vật nhảy dù. Dù vậy, trong suốt 45 năm duy trì chiến dịch điều tra chủ động và xây dựng một hồ sơ đồ sộ, FBI vẫn không thể đưa ra bất kỳ kết luận dứt khoát nào về danh tính của ông ta. [6][4][1]

Tháng 7 năm 2016, FBI chính thức thông báo chuyển hướng nguồn lực sang các ưu tiên khác, chấm dứt 45 năm điều tra chủ động đối với vụ cướp máy bay thương mại chưa được giải quyết duy nhất trong lịch sử hàng không dân dụng. Dù cuộc điều tra liên bang đã khép lại, các nhà báo, điều tra viên chuyên nghiệp cùng những thám tử nghiệp dư vẫn tiếp tục theo đuổi các giả thuyết về danh tính và số phận của Cooper. Cuộc đào tẩu chìm sâu vào sự im lặng của lịch sử, để lại bài toán chưa có lời giải cùng những dấu vết vi sinh bí ẩn của một mùa hè xa xôi. [1][6]

Nguồn

1. D. B. Cooper (Wikipedia) (en.wikipedia.org, bách khoa)
2. Hijacker Collects Ransom of $200,000; Parachutes From Jet and Disappears - The New York Times (web.archive.org, nguồn gốc)
3. TRANSPORTATION - The New York Times (web.archive.org, nguồn gốc)
4. FBI — In Search of D.B. Cooper (web.archive.org, nguồn gốc)
5. Diatoms constrain forensic burial timelines: case study with DB Cooper money - PMC (www.ncbi.nlm.nih.gov, nguồn gốc)
6. FBI — In Search of D.B. Cooper (web.archive.org, nguồn gốc)

Ảnh bìa: Colin Cooke Photo · CC BY-SA 2.0 · Flickr. Bố cục và chữ do Trải Nghiệm Sống thực hiện.