Năm 1963, vụ cướp tàu thư lấy đi 2,6 triệu bảng nhưng bị lật tẩy bởi một bàn cờ Monopoly

Khoảng ngay sau 3 giờ sáng ngày 8 tháng 8 năm 1963, tài xế 58 tuổi Jack Mills giật mình nhìn thấy ánh đèn tín hiệu phía trước bất ngờ chuyển sang màu đỏ rực giữa đêm tối. Đang lái chuyến tàu thư Royal Mail chạy tuyến Glasgow–London, ông lập tức ghìm phanh cho đoàn tàu dừng lại trước tín hiệu đỏ giả. Kẻ cướp đã che đèn xanh bằng một chiếc găng tay, đồng thời dùng pin cấp điện cho đèn đỏ sáng lên. [1]

Cú đạp phanh ấy giữ chân đoàn tàu tại cầu đường sắt Bridego, thuộc Ledburn, gần Mentmore, Buckinghamshire. Giữa bóng đêm đồng quê tĩnh mịch, cái bẫy tín hiệu thô sơ đã khống chế con tàu và mở màn cho vụ cướp lấy đi khoản tiền lên tới 2,61 triệu bảng ngay trong rạng sáng. [1]

Bẫy tín hiệu và lỗ hổng trên chuyến tàu đêm

Ý tưởng về phi vụ được ông Bruce Reynolds mài giũa và phát triển chi tiết trong suốt những tháng cuối cùng thụ án tù. Nhóm nòng cốt chuẩn bị kế hoạch gồm có ông giữ vai trò chủ mưu, sát cánh cùng Gordon Goody, Buster Edwards và Charlie Wilson. Toàn bộ tính toán của họ dựa trên nguồn tin nội bộ từ một nhân vật bí ẩn mang biệt danh The Ulsterman, người mà danh tính thật sự chưa từng được xác lập. Nguồn tin này nắm rất rõ lượng tiền mặt vận chuyển trên tàu, rồi chuyển qua tay một thư ký luật sư tên là Brian Field trước khi đến với Gordon Goody và Buster Edwards. [3][1]

Những tin tức tuồn ra cho thấy chuyến tàu đêm hôm đó là một miếng mồi lớn hiếm thấy. Thông thường, giá trị hàng hóa được áp tải trên tàu chỉ rơi vào khoảng 300.000 bảng. Thế nhưng, do rơi vào kỳ nghỉ ngân hàng cuối tuần, số tiền mặt chuyển giao từ các ngân hàng dồn lại trên chuyến tàu đã tăng vọt lên mức khoảng 2,5 đến 3 triệu bảng. [1]

Cùng lúc đó, ngành đường sắt lại để lộ một lỗ hổng an ninh tai hại. Cả ba toa xe chuyên dụng HVP có trang bị hệ thống chuông báo động đều bị đưa ra khỏi hoạt động vào thời điểm diễn ra vụ cướp. Để thay thế, nhà tàu buộc phải dùng đến toa dự phòng mang số hiệu M30204M. Toa xe này hoàn toàn không có bất kỳ biện pháp bảo vệ hay thiết bị báo động nào như các toa tiêu chuẩn. [1]

Nắm chắc thông tin và mục tiêu, song nhóm của ông Bruce Reynolds lại vấp phải một rào cản kỹ thuật lớn: họ gần như không có kinh nghiệm trong việc làm dừng và khống chế một đoàn tàu. Nhóm nòng cốt buộc phải tìm đến sự trợ giúp của băng nhóm South Coast Raiders. Trong số đó, Roger Cordrey là mắt xích đặc biệt quan trọng nhờ khả năng chuyên can thiệp và điều chỉnh hệ thống tín hiệu bên đường ray để ép đoàn tàu dừng lại. Băng cướp gồm 15 tên tội phạm do ông Bruce Reynolds dẫn đầu. Đội hình cuối cùng tham gia hiện trường gồm 16 người trực tiếp hành động, cùng một tài xế tàu đã nghỉ hưu không được nêu tên. [1]

Cú trượt tính toán trong buồng lái

Người tài xế về hưu bước vào phi vụ thông qua sự chắp nối của ông Ronnie Biggs. Trước đó, ông Biggs gặp ông Bruce Reynolds trong nhà tù Wandsworth sau khi bị kết án lần thứ ba. Đến năm 1963, ông Biggs đang rất cần tiền đặt cọc mua nhà cho gia đình và làm việc tại nhà một tài xế tàu hỏa sắp nghỉ hưu. Nhận thấy cơ hội, ông Biggs liền giới thiệu người tài xế được gọi là Stan Agate, Old Pete hoặc Pop này vào âm mưu cướp tàu. [2]

Theo kế hoạch ban đầu, Agate được giao nhiệm vụ đưa con tàu đi tiếp sau khi đoàn tàu bị chặn đứng. Về phần mình, ông Ronnie Biggs không can thiệp sâu vào khâu khống chế mà chỉ được giao giám sát sự tham gia của Agate. [2][1]

Thế nhưng, chuỗi diễn biến trên đường ray nhanh chóng trượt khỏi các tính toán trên giấy tờ. Thấy đoàn tàu dừng lại giữa đường, nhân viên phụ David Whitby bước xuống gọi điện cho người điều khiển tín hiệu nhưng phát hiện đường dây điện thoại đã bị cắt. Whitby quay lại tàu và lập tức bị một kẻ cướp khống chế. Cùng lúc đó, trên đầu máy, người lái tàu Jack Mills bị đánh từ phía sau bằng vật nặng và rơi vào trạng thái gần bất tỉnh. [1]

Bạo lực nổ ra, nhưng rắc rối kỹ thuật lập tức đẩy cả băng nhóm vào thế kẹt. Tài xế thuê thất bại trong việc điều khiển đầu máy, khiến cỗ xe sắt đứng im trên đường ray. Trước tình huống này, bọn cướp buộc ông Jack Mills đang choáng váng phải tự lái con tàu đến điểm dừng đã định. Vị trí dừng bánh này được đánh dấu từ trước bằng một tấm vải trắng căng giữa các cọc cắm trên đường ray. [1]

Cú trượt tính toán của tài xế thuê cũng làm đảo lộn hoàn toàn vị trí của người môi giới. Khi Agate không lái được tàu, ông Biggs và Agate đều bị đẩy sang khu vực xe chờ để làm công việc bốc vác, giúp chất các túi thư lên xe. [1]

Ba mươi phút bốc dỡ và nơi ẩn náu Leatherslade

Nhóm cướp lập tức xếp thành một dây chuyền người, hối hả chuyền tay nhau 120 túi thư từ toa tàu xuống xe trong khoảng 15 đến 20 phút. Theo cựu cảnh sát Buckinghamshire John Woolley, toàn bộ số túi bị chuyển đi này nặng tới 2,5 tấn. Hồ sơ cảnh sát sau đó ghi nhận khối lượng hàng khổng lồ đó gồm 636 gói tiền mặt. Vì ông Bruce Reynolds đặt ra giới hạn thời gian nghiêm ngặt là 30 phút cho toàn bộ vụ cướp, băng cướp chấp nhận bỏ lại 8 trong tổng số 128 túi thư trên tàu. Tính theo tỷ lệ, 8 túi bị bỏ lại có thể chứa 131.000 bảng, chiếm 4,7% tổng số tiền. [1]

Khoảng 30 phút sau khi vụ cướp bắt đầu, cả nhóm lập tức rút lui khỏi hiện trường. Để đánh lạc hướng các nhân chứng có thể bắt gặp dọc đường tẩu thoát, nhóm cướp sử dụng hai chiếc xe Land Rover cùng mang biển số đăng ký BMG 757A. Đoàn xe chạy thẳng về trang trại Leatherslade, một căn cứ bí mật đã được mua từ hai tháng trước vụ cướp để làm nơi ẩn náu. [1]

Nhóm cướp đến trang trại Leatherslade vào khoảng 4 giờ 30 sáng, gần như trùng khớp với thời điểm những báo cáo đầu tiên về vụ cướp được phát đi. Tại đây, các bao tải được dỡ xuống và số tiền được chia thành 16 phần đầy đủ cùng một số khoản nhỏ gọi là drinks. Dù các nguồn không thống nhất về con số chính xác, mỗi phần đầy đủ được chia vào khoảng 150.000 bảng. [1]

Thời gian ẩn náu dự kiến của nhóm nhanh chóng bị đảo lộn vì một chi tiết sơ hở lúc rút quân. Khi khống chế con tàu, một thành viên đã dặn các nhân viên bưu điện không được di chuyển trong vòng nửa giờ. Từ mốc thời gian đó, cảnh sát suy ra nhóm cướp chỉ có thể di chuyển và đang ẩn náu trong bán kính 30 dặm tính từ hiện trường. Nghe ngóng được việc cảnh sát bắt đầu triển khai chiến thuật lùng sục từng góc trong khu vực, cả nhóm vội vã dời kế hoạch rời khỏi trang trại từ ngày Chủ nhật lên sớm hơn vào ngày thứ Sáu. [1]

Bàn cờ Monopoly và ngọn lửa không bao giờ cháy

Bên trong trang trại Leatherslade, việc phân chia núi chiến lợi phẩm nhanh chóng được tiến hành. Theo Buster Edwards, ông lấy 10.000 bảng tiền mệnh giá mười shilling để trả cho Mark. Giữa những ngày ẩn náu, nguồn của Cảnh sát Giao thông Anh cho biết nhóm cướp thậm chí đã dùng chính những cọc tiền thật vừa lấy được để chơi cờ Monopoly. Nguồn này cho rằng lòng tham trong lúc chia toàn bộ số tiền có thể đã khiến các thành viên trở nên bất cẩn và để lại nhiều dấu vân tay. [1][10]

Trước khi rời khỏi nơi ẩn náu, cả nhóm đã lau dọn nhiều lần để xóa sạch dấu vân tay còn vương trên các bề mặt. Theo sự phân công, Brian Field được giao nhiệm vụ làm sạch toàn diện trang trại thêm một lần nữa rồi phóng hỏa thiêu rụi toàn bộ căn nhà sau khi mọi người đã rút đi an toàn. [1]

Thế nhưng, mắt xích mang tính quyết định này lại sụp đổ hoàn toàn. Người được thuê đốt trang trại đã bỏ chạy thay vì thực hiện nhiệm vụ. Ngọn lửa tiêu hủy chứng cứ không bao giờ bùng lên, để lại hiện trường gần như nguyên vẹn giữa vùng nông thôn. [1]

Hành tung của căn cứ bí mật nhanh chóng bị lộ tẩy. Cảnh sát phát hiện ra trang trại sau khi một cư dân gần đó sinh nghi về việc có người liên tục ra vào khu đất. Tiếp cận hiện trường chưa hề bị lửa thiêu rụi, cảnh sát đã tìm thấy dấu vân tay in lại trên bàn cờ Monopoly và trên một chai tương cà. [10]

Các dấu vân tay trên bàn Monopoly, chai tương cà và những cuộc điều tra khác đã dẫn lối cho cảnh sát lần ra tung tích và bắt giữ các thành viên trong băng cướp. [10]

Sự thật sau huyền thoại hào hoa và vết thương của Jack Mills

Báo chí đương thời nhanh chóng thêu dệt huyền thoại về vụ cướp không tiếng súng. Truyền thông loan báo số tiền mất là 2.631.784 bảng, nhưng cảnh sát xác nhận con số chính xác là 2.595.997 bảng 10 shilling. [1][10]

Điểm đen ấy giáng thẳng xuống buồng lái của Jack Mills. Dù nhóm cướp không dùng súng, ông Mills vẫn bị đánh gục bằng một thanh kim loại và phải chịu thương tích đầu nghiêm trọng. Sau biến cố kinh hoàng, ông hồi phục được một phần và trở lại làm các công việc nhẹ. Ông chính thức nghỉ hưu vào năm 1967 và qua đời năm 1970 vì một căn bệnh không liên quan. Thế nhưng, ông không bao giờ vượt qua được sang chấn từ vụ cướp. Gia đình của Jack Mills vẫn luôn khẳng định rằng ông đã phải mang nặng di chứng tinh thần bởi chính cuộc tấn công bạo lực đêm ấy. [10][1][5]

Kẻ trực tiếp vung vũ khí vào đầu người lái tàu trở thành bí mật gây tranh cãi ngay giữa những kẻ trong cuộc. Mãi đến năm 2012, khi nằm trên giường bệnh, James Hussey mới thú nhận rằng ông chính là người đã đánh tài xế. Dẫu vậy, Gordon Goody lập tức bác bỏ lời thú nhận của Hussey, dù chính ông cũng không chịu tiết lộ danh tính thực sự của kẻ tấn công. Kẻ đầu sỏ Bruce Reynolds sau này thừa nhận ông hối tiếc về bạo lực đã gây ra cho Jack Mills, dù không hề hối tiếc về con đường đời mà mình đã chọn. [5][4]

Bên cạnh vết thương của người lái tàu, một mắt xích bí ẩn khác giúp vụ cướp thành hình là kẻ cung cấp tin nội bộ mang bí danh The Ulsterman. Đến năm 2014, Gordon Goody tuyên bố người cung cấp tin tức tối mật ấy là Patrick McKenna, một nhân viên bưu điện làm việc ở bắc London. Theo lời Goody, chính McKenna đã bảo nhóm cướp đổi ngày ra tay từ ngày 7 sang hôm sau, bởi chuyến tàu tiếp theo sẽ chở lượng tiền mặt nhiều hơn hẳn. Dẫu có lời khẳng định ấy, danh tính thực sự của The Ulsterman cho đến nay vẫn chưa bao giờ được xác lập. [5][1]

Ba mươi sáu năm đào tẩu của Ronnie Biggs

Lưới pháp luật siết lại sau những dấu vết ở trang trại, dẫn tới tổng án tù dành cho cả băng cướp lên tới 307 năm. Kẻ cầm đầu Bruce Reynolds mất năm năm trốn chạy mới bị truy bắt và bị kết án 25 năm tù theo Guardian. Giữa những bản án nghiêm khắc ấy, Ronnie Biggs là trường hợp để lại nhiều bất ngờ. Nguồn Crime Library nhấn mạnh ông hoàn toàn không tham gia lập kế hoạch và chỉ đóng một vai trò nhỏ, trái ngược với hình ảnh kẻ chủ mưu mà dư luận thường gán cho ông. Gordon Goody cũng cho biết Biggs thực chất chỉ nhận phần việc tìm một người có thể lái đầu máy diesel. Dù vậy, ông vẫn bị tuyên mức án 30 năm tù. Nhưng Biggs chỉ ngồi tù đúng 15 tháng. Ngày 8 tháng 7 năm 1965, ông trèo qua bức tường nhà tù Wandsworth bằng thang dây rồi rơi thẳng xuống một chiếc xe chở đồ đang chờ sẵn bên ngoài để tẩu thoát. [10][4][3][9][2]

Cuộc đào tẩu đưa Biggs lần lượt đi qua Brussels, Paris, Australia và Brazil. Nhằm xóa sạch nhận diện truy nã, ông chi 40.000 bảng cho cuộc phẫu thuật thẩm mỹ tại Paris, rồi bỏ tiếp 55.000 bảng cho gói đường dây đưa ông rời Anh sang Australia. Đến năm 1966, Biggs chuyển đến Sydney rồi dọn tới khu Glenelg ở Adelaide, Nam Australia. Vỏ bọc yên ổn ấy sụp đổ vào năm 1969 khi một bài báo của Reuters tiết lộ ông đang sống tại Melbourne, buộc ông phải lập tức bỏ nhà để rời Australia. Sau tổng cộng 36 năm sống lưu vong, Biggs tự nguyện quay trở lại Vương quốc Anh vào năm 2001 để tìm kiếm sự điều trị y tế. Vừa đặt chân về nước, ông lập tức bị đưa vào thụ án tại nhà tù Belmarsh. [2][9]

Tháng 8 năm 2009, Biggs được trả tự do vì lý do nhân đạo khi sức khỏe đã suy giảm nghiêm trọng, trước khi qua đời tại một nhà dưỡng lão vào tháng 12 năm 2013. Ở phía đối diện của vụ án, người lái tàu Jack Mills đã mang theo vết thương buồng lái và nỗi ám ảnh của chuyến tàu đêm định mệnh ấy cho đến tận cuối đời. [2]

Nguồn

1. Great Train Robbery (1963) (Wikipedia) (en.wikipedia.org, bách khoa)
2. Ronnie Biggs (Wikipedia) (en.wikipedia.org, bách khoa)
3. Ronald Biggs & The Great Train Robbery, the notorious 1963 robbery of the Glasgow mail train -- The Crime Library - The Crime library (web.archive.org, nguồn gốc)
4. Bruce Reynolds obituary | Crime | The Guardian (www.theguardian.com, bài viết)
5. Great Train Robber Gordon Goody dies aged 86 | UK news | The Guardian (www.theguardian.com, bài viết)
6. Gordon Goody, Leader of the Gang in the Great Train Robbery, Dies at 85 - The New York Times (web.archive.org, bài viết)
7. Bernie Ecclestone: The man, the myths and the motors - BBC Sport (www.bbc.co.uk, bài viết)
8. BBC Sport - Bernie Ecclestone - the man, the myths and the motors (web.archive.org, bài viết)
9. BBC NEWS | UK | England | Norfolk | Train robber Biggs wins freedom (web.archive.org, bài viết)
10. The Great Train Robbery, 1963 (web.archive.org, bài viết)

Ảnh bìa: Spborthwick · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons. Bố cục và chữ do Trải Nghiệm Sống thực hiện.