Vụ án Lizzie Borden: Bài đồng dao nhảy dây đã bóp méo thảm án năm 1892 như thế nào?

Bài đồng dao nhảy dây nổi tiếng về Lizzie Borden từ lâu đã khắc sâu vào văn hóa đại chúng hình ảnh một người phụ nữ cầm rìu hạ sát mẹ kế 40 nhát và cha ruột 41 nhát. Tuy nhiên, các tài liệu pháp y thực tế từ vụ thảm án năm 1892 tại Massachusetts cùng bản án chính thức năm 1893 lại chứng minh thông tin trong bài ca truyền miệng này bị bóp méo nghiêm trọng. [1]

Số vết thương thực tế trên thi thể các nạn nhân

Thảm án xảy ra vào buổi sáng ngày 4 tháng 8 năm 1892 tại căn nhà của gia đình Borden ở thành phố Fall River, tiểu bang Massachusetts. Hai nạn nhân là ông Andrew Borden và người vợ Abby Borden bị hạ sát ngay trong nhà. Khoảng một tuần sau đó, bác sĩ pháp y W.A. Dolan cùng sự hỗ trợ của bác sĩ F.W. Draper đã tiến hành khám nghiệm tử thi để ghi nhận chính xác các tổn thương cơ thể. [1]

Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy ông Andrew có 10 vết thương ở vùng đầu và mặt, còn bà Abby chịu 18 vết chém phân bố chủ yếu ở bên phải vùng đầu. Như vậy, tổng số vết chém mà cả hai nạn nhân phải chịu là 29 vết, khác biệt rất xa so với con số 81 nhát chém được mô tả trong bài đồng dao. [1]

Bên cạnh sự chênh lệch lớn về số lượng vết thương, hung khí được xác định trong cuộc điều tra cũng không trùng khớp với lời ca. Các nhà điều tra xác định hung khí thực sự là một chiếc rìu nhỏ cầm tay bằng một tay (hatchet), chứ không phải loại rìu bổ gỗ lớn (axe) như truyền thuyết dân gian thường nhắc đến. [1]

Bản chất mối quan hệ giữa Lizzie và nạn nhân nữ

Dòng hát thứ hai trong bài đồng dao quen thuộc gọi nạn nhân nữ là "mẹ của cô ấy". Tuy nhiên, bà Abby Durfee Gray trên thực tế chỉ là mẹ kế của Lizzie Borden. Mẹ ruột của Lizzie là bà Sarah đã qua đời vào tháng 3 năm 1863. Ông Andrew tái hôn với bà Abby vào tháng 6 năm 1865, khi Lizzie mới khoảng 4 tuổi. [1]

Bản thân Lizzie là người luôn chủ động nhấn mạnh sự phân biệt ranh giới này trong quá trình điều tra. Khi được hỏi về mối quan hệ với bà Abby tại buổi lấy lời khai, Lizzie cho biết cô không xưng bà là "mẹ" mà chỉ gọi là "bà Borden" trong suốt nhiều năm trước khi vụ án xảy ra. [1]

Sự lạnh nhạt và khoảng cách trong giao tiếp này là một bối cảnh quan trọng đối với các nhà điều tra thời bấy giờ. Mặc dù vậy, khi chuyển thể thành lời hát dân gian truyền miệng, mối quan hệ gia đình phức tạp này đã bị đơn giản hóa thành mối quan hệ mẹ con ruột thịt. [1]

Phán quyết của tòa án và sự biến đổi trên báo chí

Điểm sai lệch quan trọng nhất của bài đồng dao nằm ở việc bỏ qua hoàn toàn phán quyết pháp lý chính thức. Ngày 20 tháng 6 năm 1893, bồi thẩm đoàn tại New Bedford đã tuyên Lizzie trắng án (acquitted) chỉ sau khoảng một giờ rưỡi thảo luận. Các báo cáo đương thời ghi nhận thời gian thảo luận kéo dài từ 40 đến 90 phút để đảm bảo phán quyết không bị coi là vội vã. [1]

Sau phiên tòa, không còn ai khác bị khởi tố hay kết án liên quan đến thảm án này. Bài đồng dao truyền miệng lại khẳng định tội danh của Lizzie như một sự thật đã được chứng minh, đi ngược lại hoàn toàn kết luận cuối cùng của bồi thẩm đoàn. [1]

Hình thức ban đầu của bài hát xuất hiện trên báo chí vào tháng 2 năm 1894 dưới dạng một mẩu tin hài hước ngắn. Các tờ báo thời kỳ đó như Morning News, Indianapolis Journal hay News-Herald đều ghi nhận con số là 20 nhát cho người mẹ kế và 21 nhát cho người cha. [1]

Con số 20 nhát chém trong phiên bản đầu tiên tương đối gần với kết quả pháp y 18 hoặc 19 vết thương trên thi thể bà Abby. Tuy nhiên, qua khoảng ba thập kỷ truyền miệng trước khi được ghi chép lại trong cuốn sách "Studies in Murder" xuất bản năm 1924 của Edmund Pearson, các con số này đã bị thêu dệt và thổi phồng lên gấp đôi. [1]

Chi tiết chính xác duy nhất bị lãng quên trong bài ca

Mặc dù sai lệch về hung khí, con số vết thương lẫn phán quyết của tòa án, bài đồng dao lại ghi nhận đúng thứ tự thời gian xảy ra tội ác. Lời hát đề cập đến việc người mẹ kế bị sát hại trước, sau đó mới đến lượt người cha. [1]

Chi tiết này trùng khớp hoàn toàn với kết luận của các nhà điều tra ngay trong chiều ngày xảy ra vụ án. Khi khám xét hiện trường, lực lượng chức năng phát hiện thi thể bà Abby ở tầng trên đã lạnh, trong khi thi thể ông Andrew ở tầng dưới phòng khách vẫn còn ấm, cho thấy thời điểm tử vong của hai người cách nhau khoảng 90 phút. [1]

Đây là chi tiết chính xác duy nhất mà bài đồng dao lưu giữ được qua nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, trong tâm trí công chúng, yếu tố thời gian này lại ít được chú ý nhất so với những con số nhát chém bị thổi phồng. [1]