Vụ mất cắp kỳ lạ cây đàn vĩ cầm Stradivarius của Roman Totenberg

Theo các tài liệu ghi lại, vào một buổi tối năm 1980 tại Pickman Hall, nghệ sĩ vĩ cầm nổi tiếng Roman Totenberg đã cất cây đàn vĩ cầm Stradivarius quý giá của ông trong phòng làm việc để tham dự một buổi tiệc nhỏ. Khi ông quay lại, nhạc cụ chế tác từ thế kỷ 18 đã biến mất hoàn toàn không để lại dấu vết. Vụ trộm kỳ lạ này mở đầu cho một hành trình tìm kiếm kéo dài gần bốn thập kỷ, gắn liền với những nghi ngờ xoay quanh một cựu học trò từng công khai chỉ trích ông. [1]

Sự biến mất bí ẩn tại Pickman Hall

Vào năm 1980, sau khi hoàn thành buổi biểu diễn tại phòng hòa nhạc Pickman Hall thuộc trường Longy School of Music ở Cambridge, Massachusetts, Roman Totenberg đã để chiếc đàn vĩ cầm do nghệ nhân Antonio Stradivari chế tác trong phòng riêng trước khi ra dự tiệc. Khi ông quay lại lấy đàn vào cuối buổi tối hôm đó, chiếc đàn đã không còn ở đó. Nhạc cụ này không chỉ có giá trị lớn về mặt vật chất mà còn là người bạn đồng hành lâu năm của một trong những nghệ sĩ hàng đầu thời bấy giờ. [1]

Sự chú ý của cảnh sát và gia đình nhanh chóng đổ dồn vào Philip Johnson, một cựu sinh viên từng bị Totenberg bênh vực khi đứng trước nguy cơ bị đuổi học tại Đại học Boston. Johnson từng công khai chê bai Totenberg và được nhìn thấy đi lại gần khu vực phòng làm việc vào ngày xảy ra vụ trộm. Tuy nhiên, vì thiếu bằng chứng trực tiếp, cảnh sát không thể cấp lệnh khám xét căn hộ của Johnson vào thời điểm đó. [1]

Manh mối bất ngờ từ người học trò cũ

Nhiều năm trôi qua mà không có thêm manh mối rõ ràng nào về tung tích của cây đàn, trong khi Philip Johnson chuyển đến sống tại California. Dù túng thiếu đến mức phải lấy trộm thức ăn ở cửa hàng tạp hóa, Johnson vẫn giữ lại cây đàn và dùng keo dán thông thường để tự sửa chữa những chỗ hỏng hóc mà không dám mang ra tiệm sửa đàn chuyên nghiệp vì sợ bị phát hiện. [1]

Johnson qua đời vào năm 2011 do bệnh ung thư và để lại cây đàn cho người vợ thứ hai là Thanh Tran, người hoàn toàn không biết gì về nguồn gốc thực sự của nó. Đến năm 2015, khi bà Tran gửi ảnh chụp cây đàn cho một chuyên gia thẩm định, thân phận thực sự của nhạc cụ mới được hé lộ. Chuyên gia này ngay lập tức nhận ra đây là cây đàn Stradivarius bị mất cắp từ vụ trộm của Totenberg cách đó hơn ba thập kỷ và báo cáo vụ việc với cơ quan chức năng. [1]

Sự trở lại trên sân khấu và di sản của chiếc đàn

Ngay sau khi được cơ quan chức năng thu hồi, cây đàn đã được trao trả lại cho ba người con gái của Roman Totenberg, người đã qua đời trước đó vào năm 2012 ở tuổi 101. Bất chấp thời gian dài bị cất giữ và bảo quản bằng keo dán thông thường, cấu trúc cơ bản của cây đàn vẫn giữ được độ bền đáng ngạc nhiên nhờ vào chất lượng chế tác nguyên bản từ Cremona. [1]

Vào tháng 3 năm 2017, cây đàn Stradivarius đặc biệt này đã có màn tái xuất chính thức trên sân khấu trong một buổi biểu diễn tại New York do nghệ sĩ Mira Wang trình bày. Sự kiện này không chỉ khép lại một trong những vụ trộm nhạc cụ kỳ lạ nhất lịch sử âm nhạc mà còn đưa một báu vật lịch sử trở lại với không gian biểu diễn trước công chúng. [1]