Những điều khiến ta tò mò.

Vì sao thuyết nguyên tử của John Dalton cần gần một thế kỷ để được chấp nhận?

Thuyết Dalton giải thích tốt phản ứng hóa học nhưng nguyên tử không thể quan sát trực tiếp. Chuyển động Brown đã giúp biến mô hình hữu ích thành bằng chứng.

Vì sao mãn kinh từng được gọi là bệnh thiếu estrogen?

Từ giảm triệu chứng đến lời hứa chống lão hóa, lịch sử estrogen cho thấy cách quan niệm về tuổi trẻ đã góp phần định hình cách nhìn về mãn kinh.

Hội nghị Nhà Trắng năm 1969 đã thay đổi cuộc chiến chống nạn đói ở Mỹ ra sao?

Hội nghị Nhà Trắng năm 1969 thúc đẩy phiếu thực phẩm, bữa ăn học đường và hỗ trợ dinh dưỡng, nhưng không xóa được gốc rễ của nạn đói.

AD-X2: Khi chất phụ gia ắc quy kéo Enrico Fermi vào cuộc chiến chính trị

Vụ AD-X2 cho thấy một tuyên bố kỹ thuật về ắc quy đã trở thành phép thử đối với kiểm định độc lập và quyền tự chủ của khoa học.

Viking đã biến sao Hỏa từ một chấm đỏ thành thế giới có thể khảo sát như thế nào?

Viking 1 và Viking 2 đã đưa việc khám phá sao Hỏa xuống mặt đất, kết hợp ảnh quỹ đạo, thí nghiệm sự sống và dữ liệu tại chỗ.

Vì sao số nhiễm sắc thể của con người từng bị đếm nhầm trong nhiều thập kỷ?

Một sai sót kỹ thuật khiến giới khoa học tin rằng con người có 48 nhiễm sắc thể suốt nhiều thập kỷ, trước khi Joe Hin Tjio đếm lại chính xác.

Từ hậu cần chiến tranh đến bữa tối đông lạnh của người Mỹ

Chiến tranh buộc Mỹ cải tiến cách bảo quản và vận chuyển thực phẩm, từ đó mở đường cho khay thức ăn đông lạnh xuất hiện trong siêu thị.

Vì sao Pluto trở thành hành tinh lùn từ năm 2006?

Pluto không thay đổi, nhưng cách phân loại đã đổi. Tiêu chí quyết định là khả năng chi phối vùng lân cận quỹ đạo quanh Mặt Trời.

Vì sao Golgi và Cajal nhìn cùng một bộ não nhưng hiểu nó trái ngược?

Năm 1906, Camillo Golgi và Santiago Ramón y Cajal cùng nhận Nobel nhờ một kỹ thuật nhuộm tế bào thần kinh, nhưng bảo vệ hai cách hiểu đối lập.

Di truyền học hành vi có thể thoát khỏi bóng tối của thuyết ưu sinh?

Từ điểm số đa gene đến di sản ưu sinh, di truyền học hành vi cần phân biệt tương quan với nguyên nhân và dự đoán nhóm với số phận cá nhân.

Vì sao những lọ “dầu may mắn” vẫn tồn tại giữa đời sống hiện đại?

Từ những lọ dầu ở Harry’s World, bài viết lý giải cách mùi hương, nghi lễ và hy vọng duy trì các lời hứa về tình yêu, tiền bạc.

Các nhà khoa học dự đoán thế nào về hành tinh thứ chín chưa từng được nhìn thấy?

Các quỹ đạo khác thường ngoài Hải Vương tinh gợi ý về Planet Nine, nhưng sức hấp dẫn của giả thuyết chưa đồng nghĩa với một phát hiện.

Vì sao mưa sao băng trở lại gần như đúng hẹn mỗi năm?

Mưa sao băng xuất hiện định kỳ khi Trái Đất đi qua những dòng bụi do sao chổi hoặc một số tiểu hành tinh để lại trên quỹ đạo.

Cuộc đua khinh khí cầu năm 1783: Không khí nóng hay hydro đưa con người lên trời?

Năm 1783, Montgolfier và Jacques Charles cạnh tranh đưa con người lên không trung, biến hiểu biết sơ khai về khí thành một cuộc cách mạng khoa học.

Vì sao rệp giường lan theo đường buôn bán rồi quay trở lại?

Lịch sử rệp giường cho thấy khả năng đi nhờ, chịu đói và kháng thuốc giúp chúng lan theo hoạt động đi lại, bất kể một căn nhà sạch đến đâu.

Làm thế nào để gửi cảnh báo về chất thải hạt nhân đến tương lai?

Ngôn ngữ, biểu tượng và những công trình kỳ lạ đều được cân nhắc để cảnh báo con người sau hàng nghìn năm về chất thải hạt nhân.

Kỹ thuật hóa học ra đời từ đâu và vì sao cần cho sản xuất quy mô lớn?

Từ các phòng thí nghiệm Đức đến AIChE năm 1908, kỹ thuật hóa học hình thành để biến phản ứng trong phòng thí nghiệm thành quy trình nhà máy ổn định.

“Pin hạt nhân” giúp Voyager hoạt động xa Mặt Trời như thế nào?

Voyager dùng nhiệt từ plutonium-238 để tạo điện, duy trì thiết bị và chống lạnh ở nơi ánh sáng Mặt Trời không còn là nguồn năng lượng phù hợp.

Chiếc nồi đất chưa nung vẫn nấu được giữa băng giá Alaska bằng cách nào?

Những chiếc nồi đất nhỏ, dày và chưa nung của người Thule tưởng như vô dụng lại hoạt động nhờ dầu cùng máu hải cẩu.

Vì sao dâu tây vừa to, ngọt vừa khó bảo quản?

Lịch sử lai giống và sinh học quá trình chín giải thích vì sao dâu tây hiện đại hấp dẫn nhưng phải được hái, làm lạnh và vận chuyển rất nhanh.

Vì sao cua móng ngựa trở thành mắt xích của y học hiện đại?

Máu cua móng ngựa giúp phát hiện độc tố trong thuốc tiêm và vaccine, nhưng công nghệ này cũng đặt ra món nợ bảo tồn với loài vật cổ đại.

Annales de chimie đã tạm ngừng xuất bản thế nào giữa Cách mạng Pháp?

Tên gọi, niên hiệu và khoảng trống xuất bản của Annales de chimie cho thấy một tạp chí khoa học đã thích nghi rồi tạm ngừng giữa Cách mạng Pháp.

Vì sao trang điểm từng là cách phụ nữ tự bảo vệ mình?

Ở châu Âu thời cận đại, trang điểm vừa bị coi là lừa dối vừa giúp phụ nữ giữ vị thế. Nghịch lý ấy hé lộ mối liên hệ giữa sắc đẹp, sinh kế và hóa học.

Năm 1974, vì sao các nhà khoa học tự nguyện tạm dừng một số thí nghiệm tái tổ hợp DNA?

Năm 1974, Paul Berg và đồng nghiệp tự nguyện dừng một số nghiên cứu DNA. Quyết định ấy đã thay đổi cách khoa học đối thoại với xã hội về rủi ro.