Khám phá

Vì sao băng biển Bắc Cực và Nam Cực biến động khác nhau?

Gần 50 năm ảnh vệ tinh cho thấy băng biển hai cực cùng đổi theo mùa nhưng khác hẳn về mức dao động, nguyên nhân và ý nghĩa dài hạn.

Vì sao đất sa mạc Mojave “hít” CO2 vào ban đêm?

Đất sa mạc Mojave có thể giữ CO2 khi nguội và nhả khí khi nóng lên, mở ra cách nhìn mới về chu trình carbon ngoài hoạt động của sinh vật.

Vì sao PRIMA cần nhìn vào hồng ngoại xa sau James Webb?

PRIMA được NASA chọn bước vào giai đoạn phát triển tiếp theo để khảo sát hồng ngoại xa, lấp khoảng trống giữa các đài quan sát hồng ngoại, trong đó có James Webb, và kính thiên văn vô tuyến.

Curiosity đọc những dải địa hình mờ trên sao Hỏa ra sao?

Curiosity kết hợp ảnh toàn cảnh, khảo sát cận cảnh và phép đo tại chỗ để tìm hiểu các dải địa hình khó nhận thấy trong thung lũng Valle Grande.

Thiên thạch sắt cho thấy thiên thể sơ khai ở vùng ngoài ưu tiên đá nóng

Thiên thạch sắt cho thấy các thiên thể sơ khai ở vùng ngoài Hệ Mặt Trời ưu tiên hạt đá từng bị nung nóng hơn bụi giàu nước.

Protein tau liên quan thế nào đến sóng não trong giấc ngủ sâu?

Nghiên cứu cho thấy tau ở vùng trán đi cùng sóng não chậm truyền ngắn hơn trong giấc ngủ sâu và khả năng củng cố ký ức kém hơn.

Vì sao có thể nhìn thấy thiên hà Andromeda bằng mắt thường?

Thiên hà Andromeda cách 2,5 triệu năm ánh sáng nhưng vẫn có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Vì sao vùng trời lớn hơn trăng tròn chỉ trông như đốm mờ?

Từ Trái Đất và Mặt Trăng đến một chấm xanh: khoảng cách thay đổi hình ảnh hành tinh ra sao?

Hai ảnh Voyager mở đầu cho hành trình từ một Trái Đất rõ nét đến chấm xanh một pixel, qua đó cho thấy khoảng cách và cảm biến định hình cách ta nhìn hành tinh.

Dấu tròn ở Quebec được nhận ra là miệng hố va chạm cổ như thế nào?

Từ một dấu tròn trên ảnh vệ tinh đến các nón vỡ trong đá, hành trình ở Quebec cho thấy cách phân biệt hố thiên thạch với cấu trúc núi lửa.

Kính thiên văn Roman “mở mắt” trong không gian bằng cách nào?

Roman kích hoạt camera hồng ngoại 300 megapixel sau quá trình làm khô, làm lạnh và kiểm tra từng hệ thống trước khi quan sát vũ trụ.

Amip lửa phân chia ở 63°C: tế bào phức tạp chống nóng ra sao?

Incendiamoeba cascadensis lập kỷ lục nhiệt độ ở sinh vật nhân thực, hé lộ cách protein, DNA và màng tế bào được bảo vệ trong nước nóng.

Vành đai Kuiper: Kho lưu trữ băng giá của Hệ Mặt Trời

Vành đai Kuiper nằm ngoài Sao Hải Vương, chứa Pluto, Arrokoth và những vật thể băng giá giúp hé lộ quá khứ sơ khai của Hệ Mặt Trời.

DNA đã nhận ra loài chim cánh cụt gentoo ẩn ở Kerguelen như thế nào?

DNA cho thấy quần thể chim cánh cụt gentoo biệt lập ở Kerguelen khác đồng loại ra sao, và vì sao việc nhận diện đúng loài có ý nghĩa bảo tồn.

Swiftiephylus: Vì sao một nhóm côn trùng Australia mang tên Taylor Swift?

Những con bọ mắt lớn, nhỏ hơn hạt đậu lăng đã dẫn đến tên gọi Swiftiephylus. Câu chuyện bắt đầu từ màu sắc và đi xa hơn một cái tên nổi tiếng.

Mùa băng tan Bắc Cực dài thêm 40 ngày rồi chững lại vì sao?

Băng biển Bắc Cực tan lâu hơn khoảng 40 ngày so với năm 1979, nhưng xu hướng gần như ổn định sau 2010. Điều gì đứng sau nghịch lý này?

Đá magma ở Jezero kể lại ba lần bị nước biến đổi

Perseverance phát hiện đá magma ở rìa hồ cổ Jezero, qua đó nhận ra ít nhất ba đợt nước đã để lại cacbonat, silica và các mạch khoáng.

Từ Haustblót đến Higan: Bốn cách đón mùa thu qua nghi lễ và ký ức

Khám phá cách người Bắc Âu, Trung Quốc, Ba Lan và Nhật Bản biến mùa thu thành dịp tạ ơn, đoàn tụ, tưởng nhớ và suy ngẫm.

Bản sắc Italy được giữ lại từ những nghi thức rất nhỏ

Từ cách gọi món ravioli đến những chuyến đi bằng xe, nơi cả nhà cùng nghe nhạc, các nghi thức gia đình giúp hậu duệ Italy sống giữa nhiều quốc gia duy trì cảm giác thuộc về.

Leopardus tilcayo: Loài mèo rừng ẩn sau dáng vẻ quen thuộc

DNA của 38 cá thể giúp nhận diện Leopardus tilcayo ở Bolivia, làm rõ một phức hợp loài mèo hổ từng bị gộp chung vì ngoại hình giống nhau.

Sợi trục thần kinh có thật sự trơn như trong sách giáo khoa?

Quan sát bảo toàn cấu trúc cho thấy một số sợi trục thần kinh có dạng chuỗi ngọc, hé lộ mối liên hệ giữa hình dạng và tốc độ truyền tín hiệu.

Trái Đất hình thành từ vật chất nào trong Hệ Mặt Trời sơ khai?

Phân tích đồng vị mới cho rằng Trái Đất gần như chỉ hình thành từ vật chất phía trong quỹ đạo sao Mộc, nhưng vẫn để ngỏ bí ẩn về nguồn nước.

Vì sao hố va chạm McGetchin làm một vùng Mặt Trăng lạnh hơn?

Hố McGetchin không chỉ khoét sâu bề mặt Mặt Trăng mà còn làm đất đá quanh nó lạnh hơn vào ban đêm. Tàu LRO đã lần ra cơ chế ấy ra sao?

Từ Apollo đến Artemis: Vì sao Mặt Trăng trở thành điểm đến đông đúc?

Mặt Trăng từng vắng bóng tàu thăm dò trong nhiều năm, nhưng nay đã thành nơi cạnh tranh giữa khoa học, định cư, thương mại và luật quốc tế.

Từ mẫu vật năm 2006 đến loài rắn mang tên Slash

Một con rắn nâu đỏ ở New Guinea đã được nhận diện là loài mới nhờ kết hợp đặc điểm cơ thể, dữ liệu di truyền và mô hình sinh thái.