Phát minh

Stanislao Cannizzaro: chuẩn chung đã mở đường cho bảng tuần hoàn

Trước khi bảng tuần hoàn định hình, các nhà hóa học còn bất đồng về nguyên tử và phân tử. Cannizzaro giúp họ tìm thấy một ngôn ngữ chung.

Bức chân dung dệt đã gợi ý gì cho cỗ máy tính của Charles Babbage?

Từ một bức chân dung bằng lụa bị tưởng nhầm là tranh khắc, Charles Babbage nhận ra thẻ đục lỗ có thể điều khiển cả phép tính.

Từ bô bệnh viện đến bể lên men: Penicillin đã thoát khỏi phòng thí nghiệm như thế nào?

Ca bệnh của Albert Alexander cho thấy phát hiện penicillin chưa đủ cứu người; bước ngoặt nằm ở kỹ thuật lên men và sản xuất quy mô lớn.

RCA tạo ra màn hình LCD đầu tiên nhưng vì sao bỏ lỡ kỷ nguyên màn hình phẳng?

RCA trình diễn màn hình tinh thể lỏng từ năm 1968, nhưng khoảng cách giữa phát minh trong phòng thí nghiệm và sản xuất đã khiến hãng hụt bước.

Từ ánh sáng đến daguerreotype: Nhiếp ảnh đầu tiên đã giữ hình ảnh như thế nào?

Năm 1839, daguerreotype khiến công chúng kinh ngạc: ánh sáng đi qua ống kính có thể để lại cảnh vật trên bạc, nhờ quang học và hóa học.

Vì sao chuyện “bơ làm từ than” từng nghe rất đáng tin?

Tin “bơ làm từ than” năm 1939 phản ánh niềm tin thời công nghiệp rằng hóa học có thể thay thế nông trại, dù thực tế khó đi xa đến bàn ăn.

Từ nước biển thành nước uống: Vì sao lời giải cho hạn hán đến muộn?

Lịch sử khử mặn từ nhà máy Freeport năm 1961 cho thấy vì sao nước biển dồi dào vẫn khó biến thành nước uống, tốn năng lượng và gây hệ lụy.

Smell-O-Vision: Khi Hollywood muốn khán giả ngửi thấy bộ phim

Năm 1960, Smell-O-Vision đưa mùi hương vào rạp chiếu. Vì sao ý tưởng giàu tiềm năng này không trở thành chuẩn mới của điện ảnh?

Maria Telkes và bài toán biến ánh nắng thành hơi ấm trong nhà

Lịch sử những ngôi nhà sưởi bằng ánh nắng qua Maria Telkes và Hoyt Hottel cho thấy một ý tưởng tốt cần vượt qua cả vật liệu lẫn chi phí.

William Aspdin và bước ngoặt đưa clinker vào xi măng hiện đại

William Aspdin phát hiện giá trị của clinker, tạo ra xi măng cho bê tông bền hơn, nhưng bí mật công nghệ và thất bại kinh doanh khiến công lao bị lu mờ.

Trước que thử hiện đại: bộ xét nghiệm tiểu đường đổi màu ra đời thế nào?

Từ phép thử nước tiểu bằng đồng đến Test Kit No. 7 năm 1949: hành trình biến dấu hiệu đường thành kết quả màu nhanh, rẻ và dễ đọc.

NASA có thật sự dùng dầu cá voi cho kính viễn vọng Hubble?

Lời đồn Hubble chạy bằng dầu cá voi bắt nguồn từ đâu? Lịch sử chất bôi trơn tổng hợp cho thấy một chi tiết cũ đã bị kể lệch như thế nào.

Từ nước tiểu chuột phát tín hiệu đến ý tưởng xét nghiệm bệnh bằng hạt nano

Một tín hiệu bất ngờ trong nước tiểu chuột đã gợi mở cách dùng hạt nano và xét nghiệm nước tiểu để phát hiện enzyme liên quan bệnh.

Joseph Black: từ “không khí cố định” đến động cơ hơi nước hiệu quả

Phát hiện về nhiệt ẩn của Joseph Black đã giúp James Watt hiểu vì sao bộ ngưng tụ riêng làm động cơ hơi nước bớt lãng phí năng lượng.

Ống nghiệm lúc 3 giờ sáng và “từ điển” đầu tiên của mã di truyền

Thí nghiệm poly-U của Marshall Nirenberg và Heinrich Matthaei cho thấy RNA truyền chỉ dẫn từ DNA để lắp ráp protein như thế nào.

Frank Field và chiếc máy khối phổ cũ mở lối cho việc tìm dấu vết hóa chất

Từ một máy khối phổ cũ được trao cho mình vì trường không đủ tiền mua nam châm, Frank Field xây dựng hướng nghiên cứu giúp nhận diện lượng hóa chất cực nhỏ và mở rộng vai trò của máy khối phổ.

La bàn gắn vào cơ thể có thể tạo ra giác quan thứ sáu?

Thiết bị North Sense rung khi người đeo quay về phía bắc, gợi câu hỏi: não có thể học cách biến tín hiệu điện tử thành một cảm giác mới không?

Cyclotron: từ nghiên cứu hạt nhân đến điều trị ung thư

Phòng thí nghiệm cyclotron Harvard từng phục vụ nghiên cứu hạt nhân và dự án thời chiến, rồi phát triển máy gia tốc proton dùng điều trị các khối u khó tiếp cận.

Gutta-percha: vật liệu từ thân cây nối điện báo qua Đại Tây Dương

Vì sao gutta-percha, một loại nhựa tự nhiên từ cây Đông Nam Á, giúp con người vượt qua nút thắt cách điện để nối điện báo xuyên Đại Tây Dương?

Từ khí cười đến phòng mổ không đau: gây mê đã thay đổi phẫu thuật ra sao?

Nitrous oxide từng là trò giải trí trên sân khấu trước khi mở đường cho gây mê, giúp phẫu thuật và nha khoa thế kỷ 19 bớt đau đớn hơn.

Vì sao một quả bóng bằng chì vẫn có thể bay?

Cuộc thi năm 1977 cho thấy chì vẫn có thể tạo thành bóng bay nếu lớp vỏ đủ mỏng, thể tích đủ lớn và lực nổi của không khí vượt tổng trọng lượng.

Chất thải công nghiệp có thể trở thành mỏ nguyên liệu như thế nào?

Một dự án của WPI tìm cách thu hồi đất hiếm, silic và khoáng sản quan trọng từ tro than, bùn đỏ, xỉ và chất thải khai mỏ.

Warfarin: từ cỏ ba lá mốc và thuốc diệt chuột đến thuốc chống đông

Từ đàn bò xuất huyết vì cỏ ba lá mốc, warfarin đã trở thành thuốc diệt chuột rồi thuốc chống đông nhờ một ca ngộ độc đặc biệt năm 1951.

“The Petroleum World”: khi hóa học dầu thô biến thành một thế giới có núi và sông

Harold Smith biến thành phần và nhiệt độ sôi của dầu thô thành bản đồ tưởng tượng, mở ra một cách trực quan hóa kiến thức khoa học khác thường.