Những điều khiến ta tò mò.

Cây kim trên tàu và hành trình châm cứu đến châu Âu thế kỷ 17

Willem ten Rhijne quan sát châm cứu tại Nhật Bản, rồi chuyển kỹ thuật ấy sang tiếng Latin qua nhiều tầng ngôn ngữ và tư duy y học.

Nhện biển khổng lồ dưới vực sâu tạo ánh sáng bằng cách nào?

Nhện biển sống gần 5.000 mét có thể tự phát ánh sáng xanh. Thí nghiệm cho thấy hiện tượng này khác hẳn sự phát sáng dưới tia cực tím.

Vì sao lỗ đen dường như quên lịch sử hình thành?

Ringdown cho thấy lỗ đen sau hợp nhất nhanh chóng chỉ còn vài đặc trưng bên ngoài, nối định lý không tóc với entropy và chiều trôi thời gian.

Enzyme dưới biển sâu hoạt động ra sao ở nhiệt độ gần 100°C?

Nitrogenase của Methanocaldococcus infernus bền đến gần 98°C, giúp hé lộ cách vi sinh vật cố định nitơ trong môi trường cực nóng.

Cuốn sách lật biến Adam thành nàng tiên cá đã dạy trẻ em điều gì?

Từ các vạt giấy biến Adam thành nàng tiên cá, Metamorphosis cho thấy sách trẻ em xưa kết hợp trò chơi, học chữ và bài học về kiếp người ra sao.

Ba mảnh ghép rời rạc đã dẫn David Lynch đến Blue Velvet

Một ca khúc cũ, căn phòng nhìn qua khe cửa và chiếc tai giữa đồng cỏ cho thấy David Lynch xây dựng Blue Velvet từ hình ảnh trước cốt truyện.

Genevieve Stebbins và “bảng tuần hoàn” của cử chỉ sân khấu

Vì sao Genevieve Stebbins phân loại cử chỉ thành hệ thống chín phần, với 81 tổ hợp mí mắt và lông mày, để đào tạo diễn viên?

Elizabeth Báthory và chuyện kể về “Nữ bá tước máu”

Chuyện kể về Elizabeth Báthory bắt đầu từ cuộc điều tra năm 1610, nhưng khoảng trống xét xử và chứng cứ khiến danh xưng “Nữ bá tước máu” còn gây tranh cãi.

Bốn học giả đa ngành đã định hình khoa học Hồi giáo ra sao?

Al-Biruni, Alhazen, Avicenna và al-Khwarizmi cho thấy những bước tiến lớn có thể xuất hiện khi một lĩnh vực được soi xét bằng công cụ của lĩnh vực khác.

Vì sao Sao Kim có thể đã “nuốt” mặt trăng của mình?

Mô phỏng cho thấy tốc độ tự quay cực chậm có thể khiến một vệ tinh giả định của Sao Kim mất quỹ đạo, tiến gần rồi va vào hành tinh.

Amauta: 32 số tạp chí và khát vọng tạo nên một Peru mới

Amauta kết nối tư tưởng quốc tế với căn tính Andes, tạo diễn đàn văn hóa và chính trị có ảnh hưởng lâu dài tại Peru dù chỉ xuất bản 32 số.

AI học “ngữ pháp” DNA để tìm biến thể gene quan trọng như thế nào?

GPN-Star học các mẫu tiến hóa trong chuỗi DNA để nhận diện vùng có chức năng, đánh giá biến thể gene và giúp ưu tiên thí nghiệm sinh học.

Khi xếp chữ bằng tay trở thành môn thi hút hàng nghìn khán giả

Từ kỷ lục của George Arensberg đến cuộc đua đòi vị thế của nữ thợ in, xếp chữ từng là môn thi đại chúng trước khi Linotype xuất hiện.

Cách hệ điện hóa tách hydro tinh khiết khỏi amoniac ở nhiệt độ thấp hơn

Hệ điện hóa kết hợp xúc tác, chất điện phân nóng chảy và màng palladium để giải phóng, cô đặc hydro từ amoniac ở nhiệt độ thấp hơn.

“Cừu thực vật Tartary”: truyền thuyết nửa cây nửa thú bắt nguồn từ đâu?

Theo dấu chuyện kể về cừu mọc từ cây ở Tartary, từ sách thời Trung cổ đến các giả thuyết liên quan cây bông và thân rễ dương xỉ.

Bản đồ tròn trên tháp gác rừng xác định đám cháy như thế nào?

Archie G. Norcross đặt tháp gác ở tâm bản đồ toàn cảnh, giúp người quan sát biến một cột khói xa thành hướng báo cháy có ích.

Khi những cây cầu Venice thành võ đài danh dự của khu phố

Trong thế kỷ 17 và đầu thế kỷ 18, các phe thợ đóng tàu và ngư dân Venice tranh cầu bằng nắm đấm giữa đám đông khán giả.

Gene MAL giải bí ẩn hơn 50 năm của nhóm máu AnWj

Việc xác định gene MAL là cơ sở của kháng nguyên AnWj giúp giải một bí ẩn lâu năm và mở ra cách tìm người hiến máu cực hiếm bằng xét nghiệm gene.

Khi chương trình “giáo dục” chạy nhanh hơn khả năng hiểu của trẻ

Nội dung giáo dục chưa chắc hiệu quả nếu cảnh, âm thanh và cảm xúc đổi quá nhanh, không cho trẻ đủ thời gian nối sự việc và hiểu câu chuyện.

Chuyện ngôi mộ khóa chân, chặn cổ ở Ba Lan

Ngôi mộ thế kỷ 17 tại Pień hé lộ hai biện pháp ngăn người chết trở lại, cùng nỗi sợ khác xa hình tượng ma cà rồng hiện đại.

Peptide gấp cuộn trong axit: mây sao Kim bớt khắc nghiệt đến mức nào?

Thí nghiệm cho thấy peptide có thể bền và gấp cuộn trong axit sulfuric đậm đặc, mở rộng cách nhìn về hóa học sự sống trên sao Kim.

Polyamine giúp tế bào kiềm chế mặt phá hủy của sắt như thế nào?

Polyamine có thể giữ sắt ở trạng thái ít phản ứng trong tế bào. Cảm biến huỳnh quang mới hé lộ cơ chế bảo vệ này và vai trò liên quan của GPX4.

Ba ngày đổi ngôi trong cuộc đua thu hẹp khoảng cách số nguyên tố

Các cận 240, 212 rồi 186 xuất hiện liên tiếp, cho thấy AI đang tăng tốc nghiên cứu số nguyên tố nhưng vẫn chưa giải được giả thuyết sinh đôi.

Vì sao khác biệt vừa phải có thể giúp mạng lưới ổn định hơn?

Nghiên cứu năm 2026 cho thấy sự khác biệt vừa phải giữa các thành phần hoặc liên kết có thể giúp một số mạng lưới phục hồi sau nhiễu động.