Những điều khiến ta tò mò.

Sam Pelta: Từ người sống sót Holocaust đến nhà phát minh dụng cụ phẫu thuật

Câu chuyện Sam Pelta đi từ khu Do Thái Lódz và lao động cưỡng bức đến lớp học ban đêm, rồi thiết kế dụng cụ phẫu thuật tại Mỹ.

William Aspdin và bước ngoặt đưa clinker vào xi măng hiện đại

William Aspdin phát hiện giá trị của clinker, tạo ra xi măng cho bê tông bền hơn, nhưng bí mật công nghệ và thất bại kinh doanh khiến công lao bị lu mờ.

Ernest Lawrence và cái giá của mô hình “khoa học lớn”

Ernest Lawrence đưa vật lý hạt nhân từ phòng thí nghiệm nhỏ vào kỷ nguyên thiết bị lớn, nhưng chính mô hình ấy cũng phơi bày giới hạn của quyền lực khoa học.

Hope Jahren: Phía sau một phát hiện khoa học là đời sống như thế nào?

Hồi ký Lab Girl của Hope Jahren mở ra đời sống phía sau phòng thí nghiệm: thiếu thốn, thực địa, cộng tác và những lần đứng dậy sau khủng hoảng.

Chấy trên tóc xác ướp hé lộ những cuộc di cư của con người

Từ hai hộp sọ Chiribaya trong sa mạc Peru, DNA của chấy giúp giới khoa học lần theo các cuộc di cư, quần áo và bệnh tật cổ xưa.

Kế hoạch Morgenthau: Vì sao nước Đức không trở thành quốc gia nông nghiệp?

Kế hoạch Morgenthau từng hình dung một nước Đức không còn công nghiệp nặng. Vì sao ý tưởng ấy bị phản đối và nhường chỗ cho Kế hoạch Marshall?

Mặt Trăng có đủ nước cho một thành phố triệu dân không?

Băng ở cực Mặt Trăng có thể đủ cho các khu định cư nhỏ, nhưng đô thị một triệu người sẽ phải giải bài toán thất thoát và tái chế nước.

Vì sao một ngày El Niño lập kỷ lục nhưng cả mùa chưa mạnh nhất?

Một ngày ở Thái Bình Dương có thể nóng kỷ lục mà El Niño cả mùa chưa đứng đầu. Khác biệt nằm ở thời gian, mốc chuẩn và chỉ số đo.

Viêm kéo dài liên hệ với những thay đổi nào ở tim?

Phân tích gần 480.000 người cho thấy mức viêm cao đi cùng thành tim dày hơn, buồng tim nhỏ hơn và nguy cơ biến cố tim mạch cao hơn.

Lương tối thiểu liên bang Mỹ: Vì sao 7,25 USD chưa nói hết sức mua

Lịch sử lương tối thiểu liên bang Mỹ từ năm 1940 đến 2010 cho thấy tiền công danh nghĩa và sức mua thực tế có thể đi theo hai hướng khác nhau.

Ảnh PET gợi ý gì về hệ dopamine ở người mắc Long COVID?

Ảnh PET cho thấy chỉ dấu VMAT2 thấp hơn trong thể vân ở người mắc Long COVID, gợi ý mối liên hệ với mất động lực, vận động chậm và khó nhớ.

Những hạt bụi tiết lộ vụ thử bom nguyên tử bí mật năm 1949

Một chuyến bay gần Kamchatka đã thu được bụi phóng xạ, giúp Mỹ nhận ra thế độc quyền nguyên tử của mình đã chấm dứt và mở ra thời đại giám sát hạt nhân.

Vì sao chuột nhiễm Toxoplasma có thể bị hấp dẫn bởi mùi mèo?

Toxoplasma gondii có thể đảo ngược phản ứng của chuột với mùi mèo. Vòng đời ký sinh trùng và dopamine giúp giải thích hiện tượng này.

Khi mùi hôi trở thành vấn đề khoa học ở New York thế kỷ 19

New York thế kỷ 19 đã biến mùi hôi từ nỗi khó chịu riêng tư thành vấn đề y tế, pháp lý và quản lý môi trường đô thị như thế nào?

Polywater: Vì sao “loại nước mới” từng làm giới khoa học chao đảo?

Câu chuyện Polywater cho thấy một giọt chất lỏng lạ có thể gây chấn động ra sao, và cách khoa học phát hiện đó chỉ là nước nhiễm tạp chất.

Trước que thử hiện đại: bộ xét nghiệm tiểu đường đổi màu ra đời thế nào?

Từ phép thử nước tiểu bằng đồng đến Test Kit No. 7 năm 1949: hành trình biến dấu hiệu đường thành kết quả màu nhanh, rẻ và dễ đọc.

Từ Grand Rapids đến cuộc tranh cãi fluoride trong nước máy

Thí nghiệm tại Grand Rapids năm 1945 cho thấy fluoride giúp giảm sâu răng, nhưng cũng khơi lên tranh luận về khoa học, niềm tin và quyền lựa chọn.

NASA có thật sự dùng dầu cá voi cho kính viễn vọng Hubble?

Lời đồn Hubble chạy bằng dầu cá voi bắt nguồn từ đâu? Lịch sử chất bôi trơn tổng hợp cho thấy một chi tiết cũ đã bị kể lệch như thế nào.

Caroline Hampton và đôi găng đã thay đổi phòng mổ

Vì sao Caroline Hampton và Joseph Bloodgood bị lãng quên khi lịch sử ghi công William Halsted trong việc đưa găng cao su vào phòng mổ?

Từ nước tiểu chuột phát tín hiệu đến ý tưởng xét nghiệm bệnh bằng hạt nano

Một tín hiệu bất ngờ trong nước tiểu chuột đã gợi mở cách dùng hạt nano và xét nghiệm nước tiểu để phát hiện enzyme liên quan bệnh.

Bốn bộ phim đã tạo nên ngôn ngữ sợ hãi khi kỹ xảo còn hạn chế

Từ Freaks đến Diabolique, bốn bộ phim cho thấy điện ảnh kinh dị thuở đầu biến kiểm duyệt, ngân sách thấp và sự giấu kín thành sức mạnh.

Atoms for Peace: Vì sao Eisenhower chia sẻ công nghệ nguyên tử giữa Chiến tranh Lạnh?

Sáng kiến Atoms for Peace của Eisenhower vừa hứa hẹn điện năng, y học và nông nghiệp, vừa mở ra những giới hạn mới trong kiểm soát hạt nhân.

Vì sao mỗi cuốn sách cũ có một mùi khác nhau?

Mùi sách cũ hình thành khi giấy, mực và keo phân hủy, giải phóng các hợp chất bay hơi mang dấu vết của vật liệu, môi trường và thời gian.

Khi lời kể sửa lại những gì văn bản lịch sử ghi sai

Lịch sử truyền miệng không chỉ bổ sung màu sắc cho quá khứ. Những cuộc phỏng vấn có thể đối chiếu, sửa sai và trả lại tiếng nói cho người từng sống trong sự kiện.