Những điều khiến ta tò mò.

Từ vị ngọt của nước tiểu đến insulin: hành trình nhận ra bệnh tiểu đường

Vị ngọt của nước tiểu đã dẫn y học từ việc nhận biết glucose trong máu đến việc hiểu vai trò của tuyến tụy và sự ra đời của insulin như thế nào?

Joseph Black: từ “không khí cố định” đến động cơ hơi nước hiệu quả

Phát hiện về nhiệt ẩn của Joseph Black đã giúp James Watt hiểu vì sao bộ ngưng tụ riêng làm động cơ hơi nước bớt lãng phí năng lượng.

Ống nghiệm lúc 3 giờ sáng và “từ điển” đầu tiên của mã di truyền

Thí nghiệm poly-U của Marshall Nirenberg và Heinrich Matthaei cho thấy RNA truyền chỉ dẫn từ DNA để lắp ráp protein như thế nào.

Frank Field và chiếc máy khối phổ cũ mở lối cho việc tìm dấu vết hóa chất

Từ một máy khối phổ cũ được trao cho mình vì trường không đủ tiền mua nam châm, Frank Field xây dựng hướng nghiên cứu giúp nhận diện lượng hóa chất cực nhỏ và mở rộng vai trò của máy khối phổ.

Vì sao dập tắt mọi đám cháy rừng có thể nuôi lớn trận cháy sau?

Từ Big Blowup năm 1910 đến chính sách dập lửa trước 10 giờ sáng, lịch sử Mỹ cho thấy ngăn mọi đám cháy có thể khiến nhiên liệu rừng tích tụ.

Vì sao “thuốc nói thật” không thể buộc con người nói đúng sự thật?

Từ các thử nghiệm của OSS với mescaline, scopolamine và cần sa đến sự cố George H. White, lịch sử cho thấy thuốc không đọc được sự thật.

Wilson’s Creek: Vì sao thắng trận vẫn không giữ được Missouri?

Bản báo cáo của N. Bart Pearce cho thấy chiến thắng tại Wilson’s Creek năm 1861 bị giới hạn bởi quân lực thiếu chuẩn bị và rạn nứt chỉ huy.

Sừng tê giác nhân tạo: Giải pháp bảo tồn hay rủi ro mới?

Sừng tê giác nhân tạo từng được kỳ vọng làm giảm giá hàng lậu, nhưng niềm tin, địa vị và thị trường giả khiến kế hoạch này khó đoán.

La bàn gắn vào cơ thể có thể tạo ra giác quan thứ sáu?

Thiết bị North Sense rung khi người đeo quay về phía bắc, gợi câu hỏi: não có thể học cách biến tín hiệu điện tử thành một cảm giác mới không?

Nghe thấy vũ trụ: Khi dữ liệu không gian được biến thành âm thanh

Khám phá sonification: cách ESA chuyển dữ liệu về Mặt Trời, BepiColombo, Gaia và LISA thành âm thanh để nghiên cứu và mở rộng tiếp cận thiên văn học.

Vì sao của cải không tự “nhỏ giọt” để tạo thịnh vượng đồng đều?

Cải cách tự do hóa dưới thời Reagan và Thatcher đã thay đổi quan hệ giữa nhà nước, thị trường và xã hội như thế nào, và vì sao bất bình đẳng tăng?

Cyclotron: từ nghiên cứu hạt nhân đến điều trị ung thư

Phòng thí nghiệm cyclotron Harvard từng phục vụ nghiên cứu hạt nhân và dự án thời chiến, rồi phát triển máy gia tốc proton dùng điều trị các khối u khó tiếp cận.

Vì sao Joseph Priestley bị biến thành kẻ thù sau Cách mạng Pháp?

Bữa tối không có mặt Joseph Priestley vẫn châm ngòi bạo loạn ở Birmingham, thiêu rụi nhà riêng, phòng thí nghiệm và đẩy ông rời nước Anh.

Gutta-percha: vật liệu từ thân cây nối điện báo qua Đại Tây Dương

Vì sao gutta-percha, một loại nhựa tự nhiên từ cây Đông Nam Á, giúp con người vượt qua nút thắt cách điện để nối điện báo xuyên Đại Tây Dương?

Vì sao phần lớn phim thời kỳ đầu đã biến mất?

Từ Romance Tropical đến những cuộn phim phân hủy, lịch sử lưu trữ cho thấy vì sao điện ảnh thời kỳ đầu có thể biến mất và được phục dựng ra sao.

Chuyện chiếc đầu ở Lindow Moss và lời thú tội sau một nhận dạng nhầm

Theo lời kể về Lindow Moss, một chiếc đầu khiến người đàn ông thú tội, rồi được xác định là di hài có từ thời La Mã ở Anh.

Từ khí cười đến phòng mổ không đau: gây mê đã thay đổi phẫu thuật ra sao?

Nitrous oxide từng là trò giải trí trên sân khấu trước khi mở đường cho gây mê, giúp phẫu thuật và nha khoa thế kỷ 19 bớt đau đớn hơn.

Bò thải methane bằng ợ hơi: Thay đổi thức ăn có giúp giảm phát thải?

Khoảng 95% methane của bò thoát qua ợ hơi. Oregano và rong biển có thể tác động đến vi sinh vật tạo khí, nhưng hiệu quả không đơn giản.

Khi ngành hóa chất bán giấc mơ về cuộc sống hiện đại sau Thế chiến II

Sau Thế chiến II, Dow và các công ty hóa chất đã biến vật liệu công nghiệp thành biểu tượng của nhà ở tiện nghi, gia đình ổn định và tương lai tiêu dùng.

Vì sao vĩ cầm Cremona vừa là nhạc cụ vừa là tác phẩm nghệ thuật?

Danh tiếng, lịch sử bảo trợ và tuổi thọ đặc biệt khiến vĩ cầm Cremona đứng giữa sân khấu biểu diễn, phòng sưu tập và bài toán bảo tồn.

Vannevar Bush: Từ máy tính bánh răng đến quyền lực khoa học thời chiến

Hành trình của Vannevar Bush từ kỹ sư máy tính analog đến người điều phối khoa học Mỹ thời chiến, cùng nguyên nhân khiến ảnh hưởng của ông suy giảm.

Bên dưới băng Greenland: Cách lập bản đồ 1.943 thung lũng cổ

Những gợn nhỏ trên bề mặt băng giúp hé lộ mạng lưới 1.943 thung lũng cổ và lịch sử địa hình đang chi phối dòng băng Greenland.

“Mưa vàng” ở Đông Nam Á: Vũ khí hóa học hay dấu vết của đàn ong?

Câu chuyện “mưa vàng” từng làm dấy lên cáo buộc vũ khí hóa học ở Đông Nam Á, trước khi phấn hoa mở ra lời giải thích khác.

Vì sao đỉa y tế từng trở thành một ngành kinh doanh khổng lồ?

Từ học thuyết thể dịch đến mạng lưới buôn bán hàng triệu con đỉa, lịch sử này cho thấy một phương pháp y khoa đã bùng nổ rồi thu hẹp ra sao.