Lịch sử

Vì sao Salem treo cổ phù thủy thay vì thiêu sống như truyền thuyết?

Khám phá sự khác biệt pháp lý giữa hệ thống luật Anh và Scotland trong xử lý tội danh phù thủy, giải mã huyền thoại giàn lửa tại Salem.

Vì sao đại dịch cúm 1918 bị che khuất bởi ký ức chiến tranh?

Đại dịch cúm 1918 từng lan khắp thế giới, nhưng bị lãng quên vì diễn ra trong thời chiến, thiếu hồ sơ và y học còn hạn chế.

Thallium và cuộc tranh giành quyền được gọi là người phát hiện

Vạch phổ xanh lục đã mở đầu cuộc đua thallium, nhưng ai mới là người phát hiện: người nhìn thấy tín hiệu hay người cô lập được kim loại?

Khi “computer” của NASA còn là một nghề dành cho con người

Trước khi máy tính điện tử thống trị phòng điều khiển, những phụ nữ tại JPL đã tính quỹ đạo, kiểm tra kết quả và góp phần đưa chương trình không gian Mỹ tiến xa.

Santa Barbara 1969: Vụ tràn dầu đã góp phần đưa EPA ra đời như thế nào?

Thảm họa Santa Barbara năm 1969 biến nỗi lo ô nhiễm thành sức ép chính trị, góp phần thúc đẩy Mỹ lập Cơ quan Bảo vệ Môi trường.

Mùi mốc trong nước tiểu và cuộc truy tìm căn bệnh PKU

Từ mùi bất thường ở hai đứa trẻ tại Oslo, Borgny Egeland và Asbjørn Følling lần ra PKU, mở hướng mới cho chẩn đoán bệnh di truyền.

Ngày Trái Đất 1970 ở Philadelphia: Khi môi trường bước vào chính trường

Ngày Trái Đất đầu tiên ở Philadelphia quy tụ 30.000 người, nhưng cũng phơi bày những rạn nứt về chiến lược, giai cấp và chủng tộc trong phong trào môi trường.

X-10: Từ lò phản ứng “mồ côi” đến bước ngoặt của y học hạt nhân

Lò phản ứng X-10 ở Oak Ridge từng phục vụ Dự án Manhattan, rồi mở đường cho đồng vị phóng xạ trong y học, sinh học và nghiên cứu DNA.

Những phụ nữ bị khuất sau lịch sử bảng tuần hoàn

Từ Marie Curie đến những tên tuổi ít được biết đến, phụ nữ đã khám phá, giảng dạy, đặt tên và mở rộng cách con người hiểu các nguyên tố.

Nhà ngoại giao khoa học thời Chiến tranh Lạnh: Khi phòng thí nghiệm trở thành nơi thu thập tin tức

Câu chuyện về các tùy viên khoa học Mỹ: vì sao hội nghị, phòng thí nghiệm và trao đổi học thuật vừa mở cửa hợp tác vừa phục vụ cạnh tranh tình báo.

Từ khói độc cổ đại đến khí mù tạt: Vì sao Thế chiến I là bước ngoặt?

Từ khói độc cổ đại đến chlorine, phosgene và khí mù tạt, lịch sử cho thấy kỹ thuật và luật chiến tranh đã giằng co hơn 2.000 năm.

Từ vụ thảm sát St. Brice đến Stamford Bridge: Kỷ nguyên Viking khép lại ra sao?

Nhìn lại những biến cố từ năm 1002 đến 1066, khi Aethelred, Cnut, Leif Eriksson và Harald Hardrada định hình hồi kết thời đại Viking.

Vì sao DDT từng được bán như một món đồ gia dụng?

Những lon xịt, giấy dán tường và dụng cụ gia đình cho thấy DDT từng được quảng cáo như cách bảo vệ nhà cửa khỏi côn trùng và bệnh tật.

Kế hoạch Morgenthau: Vì sao nước Đức không trở thành quốc gia nông nghiệp?

Kế hoạch Morgenthau từng hình dung một nước Đức không còn công nghiệp nặng. Vì sao ý tưởng ấy bị phản đối và nhường chỗ cho Kế hoạch Marshall?

Lương tối thiểu liên bang Mỹ: Vì sao 7,25 USD chưa nói hết sức mua

Lịch sử lương tối thiểu liên bang Mỹ từ năm 1940 đến 2010 cho thấy tiền công danh nghĩa và sức mua thực tế có thể đi theo hai hướng khác nhau.

Những hạt bụi tiết lộ vụ thử bom nguyên tử bí mật năm 1949

Một chuyến bay gần Kamchatka đã thu được bụi phóng xạ, giúp Mỹ nhận ra thế độc quyền nguyên tử của mình đã chấm dứt và mở ra thời đại giám sát hạt nhân.

Khi mùi hôi trở thành vấn đề khoa học ở New York thế kỷ 19

New York thế kỷ 19 đã biến mùi hôi từ nỗi khó chịu riêng tư thành vấn đề y tế, pháp lý và quản lý môi trường đô thị như thế nào?

Polywater: Vì sao “loại nước mới” từng làm giới khoa học chao đảo?

Câu chuyện Polywater cho thấy một giọt chất lỏng lạ có thể gây chấn động ra sao, và cách khoa học phát hiện đó chỉ là nước nhiễm tạp chất.

Từ Grand Rapids đến cuộc tranh cãi fluoride trong nước máy

Thí nghiệm tại Grand Rapids năm 1945 cho thấy fluoride giúp giảm sâu răng, nhưng cũng khơi lên tranh luận về khoa học, niềm tin và quyền lựa chọn.

Bốn bộ phim đã tạo nên ngôn ngữ sợ hãi khi kỹ xảo còn hạn chế

Từ Freaks đến Diabolique, bốn bộ phim cho thấy điện ảnh kinh dị thuở đầu biến kiểm duyệt, ngân sách thấp và sự giấu kín thành sức mạnh.

Atoms for Peace: Vì sao Eisenhower chia sẻ công nghệ nguyên tử giữa Chiến tranh Lạnh?

Sáng kiến Atoms for Peace của Eisenhower vừa hứa hẹn điện năng, y học và nông nghiệp, vừa mở ra những giới hạn mới trong kiểm soát hạt nhân.

Từ vị ngọt của nước tiểu đến insulin: hành trình nhận ra bệnh tiểu đường

Vị ngọt của nước tiểu đã dẫn y học từ việc nhận biết glucose trong máu đến việc hiểu vai trò của tuyến tụy và sự ra đời của insulin như thế nào?

Vì sao dập tắt mọi đám cháy rừng có thể nuôi lớn trận cháy sau?

Từ Big Blowup năm 1910 đến chính sách dập lửa trước 10 giờ sáng, lịch sử Mỹ cho thấy ngăn mọi đám cháy có thể khiến nhiên liệu rừng tích tụ.

Vì sao “thuốc nói thật” không thể buộc con người nói đúng sự thật?

Từ các thử nghiệm của OSS với mescaline, scopolamine và cần sa đến sự cố George H. White, lịch sử cho thấy thuốc không đọc được sự thật.